Tuesday, 15 July 2014

VÔ THƯỜNG VÔ NGÃ

Nói đến đạo Phật ai cũng biết đạo Phật luôn nhìn mọi việc dưới con mắt nhân quả. Có gieo nhân cộng với đủ duyên thì có ngày quả sẽ có, duyên tan thì quả cũng không còn, một quả thì nhiều nhân, gieo nhân nào thì có quả đó do vậy nhìn quả biết nhân, nhìn nhân ắt sẽ biết quả.

Do mọi pháp thế gian đều là nhân quả, đủ duyên thì hợp, hết duyên thì tan cho nên tính chất của các pháp thế gian đều vô thường, thay đổi, luôn biến đổi,...Chính vì các pháp vô thường thay đổi cho nên khi con người chấp vào các pháp là bất biến, cố định sẽ dẫn đến đau khổ, buồn rầu, lo lắng và sợ hãi. 

Ví dụ: khi chiếc xe mới mua bị mất, bị trầy, bị hư, bị xước thì chắc chắn sẽ có những trạng thái giận, buồn, đau khổ. Thêm vào đó chúng ta thấy mọi thay đổi đều bất thường không theo bất kỳ quy tắc, quy luật nào, không ai có thể quyết định sự thay đổi của vạn vật, do vậy mà các pháp có thêm 1 tính chất nữa là vô ngã, nghĩa là không có ai làm chủ mọi vật cả. Đặt ngược lại, nếu ta nói rằng ta là chủ của một vật nào đó, thì tại sao ta muốn vật đó mãi mãi xinh đẹp, không bị mất, không bị hư,...không được. Kể cả cái thân của con người cũng vậy lúc thì đau bệnh này, lúc thì đau bệnh khác, lúc thì hết đau,... không ai làm chủ nó được, không ai có thể ra lệnh cho nó không bệnh, hết bệnh, không già và không chết được. Do vậy, mới có sự kết luận tất cả các pháp thế gian là vô thường, khổ và vô ngã, không có gì là ta, là của ta, là bản ngã của ta cả.

Có khi nào các bạn tự đặt câu hỏi: tại sao ta luôn thấy lỗi người, tại sao ta luôn dính mắc vào những cái sai, cái xấu, cái ác, cái thiện, cái lỗi, việc làm và lời nói của người khác ? Có cách nào, phương pháp nào giúp ta có cái nhìn mọi việc tích cực hơn không? hay là có giải pháp nào tránh không thấy lỗi người không? Luôn có cái nhìn tốt về mọi người.

Cách thì có rất nhiều, trong đề tài này tôi chỉ muốn nói rõ về sự vô thường và vô ngã. Thời đức Phật còn tại thế, đức Phật thường dùng bài pháp này để dạy cho con mình là La Hầu La, ông Chiên Đà La (7 ngày chứng đạo) và các tỳ kheo Ni cũng được các thánh tăng giảng cho bài này. Nội dung bài này tôi xin trích ra 1 phần và tóm lược dưới đây. Muốn rõ hơn các bạn có thể đọc bài "Tiểu Kinh Giáo Giới La Hầu La" trong kinh trung bộ bài 147.

Nội dung bài thuyết của đức Phật cho La Hầu La nói về 6 căn, 6 trần và 6 thức. Mắt, tai, mũi, miệng, thân ý là vô thường, vô ngã; những hình ảnh mắt thấy, âm thanh tai nghe, mùi, vị, xúc chạm, những tư duy suy nghĩ đều vô thường, vô ngã; những cái biết của mắt, của tai, của mũi, của lưỡi, của thân, của ý gọi là sắc thức, nhĩ thức,...ý thức cũng đều là vô thường, vô ngã. Nói chung, dù là 6 căn, 6 trần, hay 6 thức cũng đều có những tính chất khổ, vô thường, vô ngã, không có cái gì là ta, là của ta là bản ngã của ta cả.

Phân tích về sáu trần: Khi chúng ta thấy bất kỳ ai, vật gì chúng ta đều biết chúng đều có những tính chất trên, do biết chúng là vô thường, cho nên chúng ta không còn ham muốn, dính mắc nữa vì bản thân chúng sẽ tự họai diệt, sẽ thay đổi. Do hiểu như vậy mà người tu buông xả được tất cả các pháp thế gian, biết chúng chỉ là tạm bợ, ai dính mắc vào chỉ mang đến đau khổ mà thôi. Buông xả được thì sự giải thóat ở ngay đó, buông xả nhiều thì giải thóat nhiều, buông xả ít thì giải thóat ít, đúng như lời Phật dạy: "đạo ta không có thời gian, đến để mà thấy"

- Về vô ngã, chúng ta thấy rằng dù chuyện gì xảy ra, dù ai nói gì, tất cả đều vô ngã, nghĩa là không có cái ngã nào làm việc đó. Ví dụ: khi ta thấy chị A chửi mắng anh B, ai cũng nghĩ rằng chị A là một người xấu, ác...Nhưng dưới con mắt của người có chánh kiến thì họ không nghĩ như vậy. Họ hiểu mọi việc xảy ra là vô ngã, tất cả đều là nhân quả, đó là nhân quả của anh B. Hình ảnh chị A chửi mắng anh B chỉ là một cảnh phim cho anh B thấy rõ nhân quả của mình, nhắc cho anh B thấy lúc xưa anh B cũng đã từng mắng chửi người nào đó, ngày nay anh B bị người khác mắng chửi lại. Thêm vào đó, nhân quả sẽ sắp xếp bất kỳ ai đó để mắng chửi anh B, nhân quả là quy luật công bằng đứng sau mọi việc dựt dây điều khiển chi A mắng chửi anh B. Chị A cũng giống như con rối được điều khiển, như những con rối kịch được một người đứng phía sau sân khấu dựt dây điều khiển tay, chân, miệng. 

Nếu chúng ta hiểu được rằng mọi việc xảy ra trên thế gian này đều là nhân quả, đều do nhân quả sắp xếp, đều do nhân quả điều khiển, đều do nhân quả dựt dây điều khiển mọi người thì chúng ta sẽ có cái nhìn khác về mọi người, thấy thương yêu mọi người hơn, không còn trách móc ai, dù người đó có đánh đập mình, giết mình, đuổi mình, phạt mình, nói xấu mình, .... 

Ngòai cái hiểu biết về vô ngã như vậy, bước kế tiếp chúng ta phải hiểu mọi pháp là vô thuờng. Có con mắt nhìn mọi việc xảy ra là vô thường, nghĩa là chúng ta đang trãi lòng yêu thương đến mọi người, vì lúc này chúng ta không có nhìn mọi vật, mọi người dưới con mắt ai lỗi, ai phải, ai sai, ai đúng nữa. Dù ai làm việc gì, nói gì, chúng ta đều biết là vô thường cho nên chúng ta biết cảm thông với mọi lời nói, việc làm của mọi người, luôn hy vọng mọi việc tốt đẹp sẽ đến với mọi người, hy vọng người đó sẽ thay đổi thành người tốt, người thiện,... 

Cũng với ví dụ trên khi chúng ta thấy chị A mắng chửi anh B, chúng ta liền nghĩ rằng mọi pháp đều vô ngã, đều là nhân quả, nhân quả của anh B, nhân quả đứng đằng sau dựt dây điều khiển chị A mắng chửi anh B để anh B phải trả quả mà anh B đã từng mắng chửi người khác, chứ không phải chị A muốn như vậy, bản chất chị A vẫn là người tốt. Ngòai ra tự chúng ta biết tất cả mọi chuyện là vô thường, bây giờ chị A mắng chửi anh B, sau này chị A, anh B sẽ không còn như vậy nữa và sẽ thay đổi trở thành những người tốt, người thiện không còn mắng chửi ai nữa.  


Dù ai làm việc gì, nói điều gì chúng ta hãy luôn có cái nhìn nhân quả với những tính chất vô thường vô ngã. Ai không có những cái nhìn này sẽ tự làm khổ mình, khổ người mà không hay biết. Các bạn thử nghĩ lại xem thì rõ. Bao nhiêu việc xung đột, bất hòa, mất đòan kết, đều do chúng ta thấy lỗi người, khi thấy lỗi người thì tự chúng ta đã gieo nhân thấy lỗi người ý hành, sau đó chúng ta bắt đầu nói xấu họ, nói xấu về họ cho người khác nghe, đó là chúng ta đã phạm lỗi thiếu đức ái ngữ khẩu hành.

Sự giải thóat hay không giải thóat của đạo Phật chỉ phụ thuộc vào tri kiến hiểu biết của con người, ai biết cách hóa giải mọi ác pháp, biết chuyển đổi mọi ác pháp thành thiện pháp thì chính tự người đó giải thóat. Do vậy đạo Phật là đạo trí tuệ, chỉ cần có sự hiểu biết đúng, có chánh kiến thì người đó sẽ chứng đạo trong nay mai mà thôi, trong tâm người đó không bao giờ tồn tại ác pháp bởi vì mọi ác pháp đã được chuyển hóa thành thiện pháp. Dưới mắt của người giải thóat ai cũng là người tốt, người thiện, người đáng yêu thương và họ luôn thấy mọi người cũng luôn yêu thương mình, sẵn sàng tha thứ mọi lỗi lầm của mình.

Tóm lại, sự hiểu biết rõ các pháp thế gian là vô thường, vô ngã rất quan trọng, Người tu hành theo Phật giáo chỉ cần hiểu biết như vậy là đã có thể giải thóat rồi, tâm họ luôn bất động thanh thản an lạc và vô sự. Các bạn cứ tự khai triển tri kiến đi rồi hả tin. Điều này tôi học được từ thầy Thích Thông Lạc, thầy đã nhắn nhủ lại với các tu sinh trong quyển sách "Những lời nhắc nhở tu sinh khi đến tu viện tu tập" bài "Phật pháp tu hành không khó".  

Nhờ có lòng tin vào thầy như vậy mà tôi đã khai triển tri kiến về vô thường, vô ngã, tìm ra được cách tư duy trên qua những bài giảng của đức Phật cho các vị thánh tăng. Bài giảng này rất phong phú đa dạng và còn rất nhiều nghĩa khác giúp cho người tu xả tâm, các bạn cứ triển khai thì sẽ thấy.

Dưới góc độ, đối với cái nhìn vô thường và vô ngã khi các pháp đến người tu chỉ cần nhắc tâm: "tâm bất động thanh thản, an lạc và vô sự". Tự trong đầu hiểu rõ mọi pháp là vô thường vô ngã, cho nên buông xuống ngay liền mọi pháp, không dính mắc vào bất kỳ điều gì, vào ai, vào lời nói hoặc việc làm của bất kỳ ai. Chỉ cần tu như vậy thì đến lúc nào đó tâm sẽ bất động, thanh thản, an lạc và vô sự hòan tòan. Dễ như vậy đó các bạn à! Đó mới chính là đạo Phật, đạo của con người, đã là con người đều có thể làm được, có thể chứng đạo ngay trong hiện tại, nó thực tế và đơn giản như vậy đó.

Mời các bạn đọc tiếp bài "Hình tướng giải thóat"