Monday, 24 May 2010

Lớp Ngũ Giới: ĐẠO ĐỨC HIẾU SINH KHẨU HÀNH

Khẩu hành là hành động của miệng, trong vấn đề này ý nghĩa của chữ khẩu hành là lời nói, không phải là hành động ăn, uống, nhai của miệng. Hiếu sinh là sự thương yêu chúng sinh. Vậy đạo đức hiếu sinh khẩu hành là lời nói có đạo đức đầy lòng yêu thương và thương xót mọi vật hay mọi sự sống trên hành tinh này.
          Người có đạo đức hiếu sinh khẩu hành luôn nói những lời nói hiền hòa, hòa nhã, từ tốn và dịu dàng, không làm cho bất cứ chúng sanh nào buồn, tổn hại hay đau khổ.
          Vì lời nói phát xuất từ lòng yêu thương chân thật cho nên được gọi là lời nói ái ngữ. Lời nói ái ngữ là những lời nói chân thật, không dối gạt, là những lời nói có ích lợi, lời nói không sân giận, lời nói đầy lòng yêu thương, là những lời nói chân lý có đạo đức, là những lời nói đúng thời, không nói xấu người khác, không chỉ trích, chê bai, buộc tội, không trách cứ oán hờn, không gây chia rẽ, ly gián hay thêu dệt, không nạt nộ, hung dữ hay la mắng nhau,v.v...
          Ở ngoài đời chúng ta cũng có thể nghe được những lời nói hiền hòa, từ tốn, dịu dàng hay êm tai. Những lời nói này được trau chuốt và trau dồi qua năm tháng để lấy lòng người nghe trong việc giao tiếp và ngoại giao hằng ngày. Những lời nói đó không phát xuất từ lòng thương yêu chân thật đối với mọi sự sống trên hành tinh này cho nên không được gọi là ái ngữ.
          Lời nói ái ngữ thường thể hiện qua tâm Từ, tâm Bi, tâm Hỷ và tâm Xả. Để thấy rõ cụ thể chúng ta hãy xem qua các trường hợp sau:

            I.      Tâm Từ:
Lời nói ái ngữ qua tâm từ là những lời nói đầy lòng yêu thương hoặc những lời nói tránh gây tổn hại đến mọi vật có sự sống trên hành tinh này. Cụ thể qua các trường hợp sau:
1)    Những lời nói biết yêu thương, không nói những lời nói dẫn đến việc giết hại chúng sanh.
a)     Đối với các loài động vật.
·        Một lần con đến khu nhà của Cô Út, trước dãy nhà có vài hồ nước, con thấy trong đó có lăng quăng. Con nghĩ rằng, lăng quăng rồi sẽ thành muỗi cắn, hút máu người. Con định nói với Cô Út hay Cô Mười  rằng có lăng quăng trong hồ. Nhưng con nghĩ lại, nếu con con nói ra, mọi người sẽ mua cá về thả trong hồ thì lăng quăng sẽ bị ăn. Vậy thì lời nói của con gián tiếp hại đến những con lăng quăng đó, do vậy con không nói nữa.
·        Khi con thấy trong phòng hay xung quanh thất con ở, các loài động vật cắn nhau, rượt đuổi nhau và bắt nhau ăn thịt. Con phải thốt ra lời: “Các bạn có duyên nhân quả với nhau, nên gặp nhau trong một nhà, vậy thì hãy biết thương yêu nhau, đừng cắn nhau và ăn thịt nhau nữa”.
·        Khi thấy các côn trùng bé nhỏ bay vào trong phòng, con nói với chúng rằng: “Các bạn đừng bay vào đây nữa, vì vào đây các bạn không thoát khỏi các con thằn lằn ( hay thạch sùng) đâu”.
·        Khi con vừa đến thất ở, trong toilet đầy kiến. Mỗi lần đi hay dội nước là kiến xuất hiện bò đầy bàn cầu và rơi xuống nước. Con phải dùng cây vớt lên và nói với kiến rằng: “Nếu các bạn thương mình, thương ta thì hãy tìm chỗ khác ở đi, vì ta không thể không đi toilet và không muốn thấy các bạn bị rơi xuống nước”.
·        Lúc đó trong phòng ban ngày cũng như ban đêm dưới đất đầy kiến vàng, con không thể đi kinh hành được, do đó phải đi trên giường, nhưng con vẫn nói với kiến rằng: “Tôi bị hôn trầm thùy miên phải đi kinh hành, nhưng các bạn thì ở dưới đất nhiều quá. Vậy các bạn hãy đi chổ khác kiếm ăn để tôi có thể đi kinh hành phá hôn trầm thùy miên” và con nói “Tôi sẽ mang thức ăn ra ngoài sân cho các bạn ăn nha”. Sau vài ngày thì kiến trong phòng và toilet đều di tản đi đâu mất hết, thật là hay.
·        Khi ngoài sân gặp con sâu giữa đường đi, con nói với sâu rằng “Để tôi giúp sâu sang bên lề đường nha, vì nếu sâu đứng giữ đường đi, ai đó đi tới, không thấy sâu, sẽ dẫm đạp lên sâu đó”.
·        Khi thấy các chú kiến đứng thành hàng ngang giữa lối đi, con nói với chúng rằng: “Các bạn hãy đi hoặc đứng sát lề đường, đừng tập trung hay đi ngang qua lại, vì khi ai đó đi đến hoặc chạy xe tới sẽ làm hại chết các bạn đó”.
·        Con nghĩ rằng nếu cốc của con có rắn, bò cạp hay rích vào ở thường xuyên, con sẽ nói với chúng rằng: “Tôi là người tu hành, không bao giờ giết hại hay ăn thịt chúng sanh, xin các bạn hãy để tôi yên tu hành, đừng phá phách trêu chọc nữa”. Nếu chúng không đi thì con cũng sẽ nói: “Nếu các bạn muốn xem tôi tu thì cứ vào xem, điều này rất tốt cho các bạn đó”.
·        Khi thấy các loài vật bay gần màng nhện con nói với chúng rằng: “Các bạn cẩn thận kẻo mắc vào lưới nhện đó”.
·        Không nên nói những lời nói dẫn đến việc sát hại chúng sanh như:
Ø     Hôm nay có khách tới chơi, chúng ta hãy bắt 2 con gà đãi khách.
Ø     Ngày mai giỗ bà ngoại, chúng ta hãy chuẩn bị các món ăn mặn đãi khách, còn mâm chay thì cúng bàn thờ.
Ø     Rủ bạn bè đi săn bắn thú hay đi câu cá.
Ø     Nghe nói thịt chuột, dơi, mèo, rắn,v.v ngon mà chưa được ăn bao giờ, hôm nay sẵn về quê chơi chúng ta thử xem sao?
Ø     Chúng ta hãy ra vườn bắt cá, tôm, ốc hoặc ra ruộng bắt cua, ếch, nhái  v.v...
Ø     Nghe nói người ta mới nhập thịt con Kanguru từ Úc về, chúng ta hãy đi ăn thử xem sao.
Đó là những lời nói ác làm hại đến sự sống của muôn loài vật trên hành tinh này.
·        V.v...

b)    Đối với mình và người khác.
·        Con được cô Kim Thoa (chị của cô Kim Tiên) dạy cho rằng trước khi đi xe thì nên nhắc: “Đi nhanh cũng đến, đi chậm cũng đến, tôi nguyện nhường đường cho tất cả mọi người, để tránh gây ra tai nạn cho mình và cho người” do đó trước khi lái xe con vẫn nhắc câu này.
·        Con nghĩ không nên nói những lời nói chê bai về sắc đẹp của phụ nữ. Vì những lời chê bai đó sẽ làm cho họ buồn, sau đó họ tìm cách đi thẩm mỹ viện sửa lại sắc đẹp. Thường thì kết quả lúc đầu coi cũng được nhưng hậu quả của việc dùng hóa chất hay các mô nhân tạo sẽ làm nhan sắc họ xấu và thành ma quỉ luôn.
·        Không nên nói những lời nói gây ra sự nghi ngờ, thù hằn, ly gián mọi người với nhau. Ví dụ như “Anh ta sẽ không để yên cho anh đâu” hoặc “Những người đó có ý muốn hãm hại anh”. Những lời nói này chỉ gây thêm sự chia rẽ, dẫn đến nghi ngờ nhau, hãm hại nhau hoặc thủ tiêu nhau, nhất là trong các phe phái chính trị và băng nhóm.
·        V.v...

c)     Đối với cây cối thảo mộc và thiên nhiên.
·        Đừng vì các ảo giác của con mắt đẹp hay xấu mà ta thốt ra lời nói khen chê đối với các loài cây thảo mộc như: “Cây này xấu quá,  cây này có bông màu xấu quá hay cây này có trái chua quá”. Vậy là ngày hôm sau chúng ta thấy chúng nằm trong thùng rác hay bị chặt xuống.
·        Chúng ta cũng không nên nói rằng “Tại đây nên trồng bông màu này, còn bông đang trồng thì không hợp vị trí này”.
·        V.v...

2)    Những lời nói tránh gây nên sự trộm cướp.
Đó là những lời nói không nên khoe khoang của cải, vật chất, khoe cái đẹp, cái hay cho người khác biết. Hãy sống biết khiêm tốn.
·        Nếu chúng ta có con vật nào yêu quí, thông minh như chó, mèo, chim, cá, v.v... Chỉ tình cờ có bạn bè đến thăm chơi, chúng ta kể cho họ biết những ưu điểm của các con vật đó thì coi chừng gợi lên lòng tham lam trộm cắp của người kia.
·        Hoặc ta chỉ cần khoe với bạn rằng ta vừa trúng số thì coi chừng tiền mất, bạn mất và mạng sống của ta cũng mất luôn.
·        Hay bất kỳ đồ đạc nào trong nhà quí, thì cũng không nên khoe khoang cho bất kỳ ai.
·        Kể cả cây cảnh trong nhà. Ví dụ sắp tới Tết mà ai họ biết được nhà ta có cây mai năm ngoái mua rất mắc tiền, có bông rất nhiều và đẹp, thì chắc chắn cây mai đó dù cho có to lớn cũng không cánh mà bay trước Tết. Trường hợp này xãy ra với nhà hàng xóm bên cạnh vào dịp Tết vừa rồi.

3)    Tránh nói những lời nói làm cho gia đình người khác chia rẽ, chia tay và mất hạnh phúc.
Khi biết chuyện gia đình hạnh phúc người khác thì đừng nhiều chuyện đi nói cho người này người khác nghe, sẽ có lúc mang đến cảnh chia tay, tan vỡ hạnh phúc gia đình làm cho con cái mất cha hay mẹ, vợ chồng chia tay nhau.
          Ví dụ ta nói với người bạn trai rằng: “Cô ta đẹp nhưng bất hạnh có ông chồng nghèo và xấu” Chỉ vì lời nói chơi như vậy thôi mà anh bạn nghe được có tính dâm sẽ tán tỉnh cô ta thì lỗi tại ai? Đó là lỗi tại ta nhiều chuyện. Do đó trước khi nói, nên suy nghĩ đến hậu quả của những lời mình sẽ nói và tốt hơn hết là không bao giờ nói chuyện về bất kỳ người thứ ba nào.

4)    Không nên nói những lời nói dối, dối gạt người, ly gián hay chia rẽ người.
Có 2 người bạn A và B hợp nhau làm ăn chung, một người bạn khác anh C muốn xin vào làm ăn chung nhưng bị một trong hai người trên không chấp nhận, thế là anh bạn C này tìm cách ly gián hai anh A và B ra. Làm cho tình cảm bao năm sống và làm ăn chung sức mẻ dẫn đến công việc không còn trôi chảy, thường xuyên đổ lỗi cho nhau, giận nhau và đưa đến kết quả là chia tài sản. Rồi còn bao nhiêu hậu quả khác sẽ đưa tới mà không ai lường trước được.
          Do vậy chúng ta hãy thương yêu mọi người luôn nói những lời nói đoàn kết nhau như đức Trưởng Lão Thông Lạc luôn kêu gọi các tu sinh trong tu viện sống đoàn kết trong lục hòa, như nước với sữa: “Đừng vì những lỗi nhỏ nhặt mà đánh mất đạo đức hiếu sinh”.

5)    Không nên nói những lời nói hung dữ mà nên nói những lời nói hiền hòa, dịu dàng.
Có khi con thấy những con chó nuôi trong nhà cũng bị đối xữ rất tàn nhẫn, bị đánh đập và bị la mắng như con người vậy. Nhất là những chú chó vào nhà ỉa đái bậy làm ô uế nền nhà sạch vừa được lau chùi cẩn thận.
Cha me thường la mắng nạt nộ con cái, có khi nghe rất là hung dữ làm cho con cái sợ hãi rung lên, quên hết tất cả. Nhất là khi dạy cho con học. Nếu cha mẹ bình tĩnh lại, tìm cách khác dạy con, dùng những lời nói nhẹ nhàng, hiền hòa, êm dịu giải thích từng chút một cho đứa con thì đứa bé sẽ bình tĩnh lắng nghe, tiếp thu nhanh hơn và vui vẻ hơn. Lúc đó cả cha mẹ và con cái cùng nhau cười thì chắc là gia đình hạnh phúc lắm.

6)    Tránh nói những lời nói làm cho người khác rơi vào những tệ nạn xã hội như rượu bia, thuốc lá, xì ke ma túy,v.v..
Đó là những lời động viên tuyên truyền của nhà nước ta được phát qua đài TV, Radio, kêu gọi thanh thiếu niên tránh xa các chất độc ma túy, hút chích xì ke, mại dâm v.v...

7)    Nên nói những lời khuyên dạy mọi người sống có đạo đức nhân bản nhân quả như của đức Trưởng Lão Thông Lạc.

8)    Những lời nói động viên bạn bè đồng tu như “Hãy buông xã tất cả ác pháp xuống” hay “Hãy cố gắng xã tâm cho thật sạch”, hoặc “Đừng dính mắc vào lời nói của người khác” hoặc “Đừng nghĩ xấu về người khác, hãy bỏ xuống những tính nghi ngờ đó” hoặc “Hãy sống biết thương yêu tùy thuận để người vui và mình vui ”.

9)    Những lời nói có đạo đức với cha mẹ.
·        Trước khi vào tu viện con có hỏi ba rằng “Ba có cần con ở nhà làm việc gì thêm không, nếu không thì ngày mai con vào tu viện”.
·        Những lời hỏi thăm mẹ khi ở xa để mẹ không phải lo lắng cho mình “Mẹ có khỏe không, sức khỏe mẹ thế nào? Con vẫn khỏe”.

10)                       Những lời nói cám ơn, biết ơn.
·        Con rất muốn nói lời cám ơn đối với những người đã có công, góp sức giúp cho tu viện Chơn Như tồn tại đến ngày hôm nay rằng: “Cám ơn tất cả các bạn về những gì các bạn đã làm và đang làm”.
·        Khi con giúp đỡ ai làm việc gì mà thấy người đó ngại thì con nghĩ con sẽ nói rằng: “Anh cho phép tôi giúp đỡ anh là tôi mang ơn anh, vì khi tôi giúp anh là tôi được phước, chớ anh có ơn gì tôi đâu mà anh ngại”.
·        Khi ở ngoài đời đối với bạn bè, người nào đó hoặc đi làm cho Cty nào đó. Khi được mọi người giao nhiệm vụ hay công việc cho làm thì con nghĩ con nên nói lời nói biết ơn họ đã tin tưởng con và tạo điều kiện cho con làm những việc có ích lợi cho mọi người. Nếu không biết nói lời nói biết ơn mà ta nghĩ rằng ta làm được việc cho bạn mình, cho người khác hay cho Cty thì những người đó phải cám ơn ta mới đúng. Đó là câu nói của người còn đầy bản ngã, của người có tâm cống cao, kiêu căng và ngã mạn.
·        Khi mua vật gì cho tu viện, con nói với cô Út rằng cô Út cho phép con cúng dường là cô Út giúp con xã bỏ tiền bạc và vật chất, con rất cám ơn cô Út. Hay là con nói với cô Út rằng cô Út cho phép con cúng dường là cô Út tạo điều kiện cho con làm một việc có ích cho mọi người còn hơn là con sử dụng đồng tiền vào những việc vô ích. Do đó con rất cám ơn cô Út.

Sống mà biết nói những lời nói biết ơn thì rất hạnh phúc vì ta luôn thấy mọi người đều tốt, đều muốn giúp đỡ ta, đều muốn cho ta trở thành người tốt, không còn đau khổ nữa. Sống được như vậy thì ta thấy ta đang sống trong tình thương yêu của mọi người. Cuộc sống sẽ luôn vui tươi tràn đầy hạnh phúc.

11)                       Những lời nói cảm thông đến tâm mọi người.
              Ai có tu mới hiểu rõ giặc “Hôn trầm, thùy miên” là như thế nào? Cho nên KQ rất thông cảm với các bác lớn tuổi và các quý Phật tử mới vào tu viện tu tập. Lúc xưa KQ cũng bị như thế và rất đau khổ, nhờ được đức Trưởng Lão dạy: “Muốn thắng giặc hôn trầm thùy miên thì phải giữ giới luật cho nghiêm chỉnh, biết sợ từng lỗi nhỏ nhặt”.
     Trong bức tâm thơ số 52 Trưởng Lão còn dạy rõ thêm: “Sống một đời sống đúng hành động giới luật đức hạnh thì những hành động không giới luật đức hạnh không còn nữa, đó là xả, là ly; là ngăn ác, diệt ác pháp; sanh thiện tăng trưởng thiện; đó là ly dục ly ác pháp, đó là giải thoát”
     Vậy các bác và quý Phật tử hãy cố gắng giữ gìn giời luật của tu viện cho nghiêm chỉnh thì hôn trầm thùy miên sẽ dần dần biến mất. Tâm thanh thản, an lạc và vô sự sẽ xuất hiện, đời sống sẽ thấy giải thoát rõ ràng.

12)                       Những lời nói xin phép giúp đỡ.
Khi thấy bất kỳ ai làm việc nặng và nhiều. Để gánh bớt một phần công việc, chúng ta có thể hỏi họ có cần sự giúp đỡ của chúng ta hay không? Ví dụ trong tu viện phụ Cô Út hay phụ Thầy in sách,v.v...


13)                       Những lời nói kêu gọi sống hòa hợp, đoàn kết nhau.
          Chúng ta những người ngồi đây, đến từ mọi miền của đất nước và từ khắp nơi của địa cầu này. Chúng ta đã có duyên gặp nhau cùng nhau học đạo đức, để sống có đạo đức biết thương yêu nhau và thương mọi sự sống trên hành tinh này.
Vậy chúng ta hãy tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng yêu thương đó, thông cảm mọi lỗi lầm, sai phạm và tha thứ thương yêu nhau. Hãy nói những lời nói ái ngữ, đầy lòng yêu thương chân thật, lời nói hòa hợp, đoàn kết nhau, nói những lời tốt, nói những cái tốt của nhau để cùng học hỏi. Cùng nhau mỗi người một tay xây dựng lớp học luôn chan hòa tình thương yêu nhau, không sứt mẻ, thông cảm cho nhau tất cả mọi việc, luôn thấy cái tốt của nhau.

14)                       Lời nói tạo duyên đoàn kết, gây tình yêu thương, xã lòng thù hận.
              Kính thưa quí tu sinh, Chúng ta là đệ tử của Phật, chúng ta hãy thực hành lời Phật dạy: “Hãy gánh gánh nặng của thiện pháp”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của đạo đức nhân bản - nhân quả”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của thân khẩu ý thiện”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của sự thông cảm, tha thứ và thương yêu nhau”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của sự hòa hợp và đoàn kết”. Đó là chúng ta biết ơn, tôn trọng và cung kính lời Phật dạy.
          Dễ lắm các bạn à! Chúng ta hãy tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng yêu thương qua thân khẩu ý thiện. Ý thì luôn luôn thông cảm, tha thứ thương yêu, muốn giúp đỡ, chia sẽ, an ủi, xoa dịu,...; thân luôn có những thân hành, điệu bộ, cử chỉ, phong cách đầy thân ái và thân thiện đầy lòng yêu thương; khẩu thì nói những lời nói ái ngữ, chân thật đầy lòng yêu thương, từ tốn, nhã nhặn, êm ái, dịu dàng với sự thông cảm, tha thứ, muốn an ủi, hay xoa dịu làm vơi đi những khổ đau, những bức xúc, bực dọc, luôn luôn nói những điều lành, điều thiện của nhau, nói về những cái tốt, cái thiện, nói lời nói hòa hợp, tao nhã và đẹp lòng người nghe,...
          Khi chúng ta có những hành động như vậy thì người khác nghe thấy như vậy cũng sẽ có những hành động, lời nói đầy tình thương yêu  đối với ta và đối với nhau. Vậy là chúng ta đã tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng thương yêu chân thật. Thật là cao đẹp quá phải không các bạn!

15)                       Lời nói gợi lòng thương yêu .
     Hôm qua con thấy một sư cô mới tới tu viện đang ngồi nhổ cỏ, mà sao lúc đó con không nói gì với sư cô, đến hôm nay con mới khởi lên ý rằng đáng lẽ lúc đó con phải khuyên sư cô không nên nhổ cỏ vì cỏ cũng có sự sống như chúng ta, cho nên con trạch ra câu nói sau:
     “Thưa quí Sư Cô, Xin hãy thương sự sống của các loài thảo mộc cỏ cây, đừng nhổ chúng lên, chúng đâu có tội tình gì đâu. Chúng ta đến tu viện để học đạo đức hiếu sinh, biết thương yêu sự sống của muôn loài vạn vật, sự sống của con người, sự sống của các loài vật và sự sống của cỏ cây. Có biết yêu thương như vậy thì mới xứng đáng là đệ tử Phật, đệ tử Đức Trưởng Lão Thông Lạc. Xin hãy yêu thương các cây cỏ đó,”

16)                       Lời nói đẹp lòng nhiều người.
              “Làm người mấy lúc an vui,
              Chỉ khi có đức, lòng người luôn vui.”

17)                       Lời nói ái ngữ tạo thêm sức mạnh.
     Người đời nói rằng: “Hạnh phúc không được đo bằng tài sản hay địa vị mà nó được đo bằng tinh thần tốt đẹp bên trong con người bạn ”
     Có một câu chuyện như sau: “Một đêm đông Keith đang trên đường chở bà và bác Michael, một người mù, về nhà sau bữa tiệc mừng Giáng Sinh thì anh ta nghe một tiếng nổ lớn tựa như bể bánh xe. Cẩn thận tấp xe vào lề, Keith mở cửa bước xuống kiểm tra. Anh ta đã đoán đúng. Khi anh vòng ra cốp sau để lấy đồ nghề thì bà anh thò đầu ra ngoài và bảo: “Này cháu, nếu cần giúp đỡ thì gọi bà nhé! Bà cũng đã từng thay lốp mấy lần rồi đấy !”. Bác Michael cũng nói với theo “Tôi có giúp được gì cho anh không, anh bạn trẻ. Trong bóng tối thì tôi cũng nhìn rõ như anh vậy”.  Quả thật, đó là những thái độ tuyệt vời!. Một bà già 68 tuổi và một ông già khiếm thị đang đề nghị giúp anh Keith. Họ rất tích cực và muốn biến thái độ của mình thành hành động, chỉ riêng những lời nói, thái độ đó đã giúp cho anh Keith rất nhiều. Anh đã thay bánh xe môt cách nhanh chóng và cảm thấy buổi tối đó thật vui vẻ, còn hơn cả khi có một hành trình suôn sẻ về nhà”

18)                       Lời nói khuyên mọi người từ bỏ những tà tín.
     Kính thưa quý tu sinh! Mục đích của chúng ta đến tu viện Chơn Như để rèn luyện nhân cách đạo đức. Đạo đức là giới luật đức hạnh. Có giới luật đức hạnh thì chúng ta sẽ thấy có ích lợi cho mình, cho người và muôn loài. Đó là đạo đức nhân bản - nhân quả.
     Nếu một người sống có đầy đủ giới luật đức hạnh thì tâm họ bất động rồi. Khi bất động thì còn chi là sợ hãi, sợ ai, hay sợ cái gì. Họ chỉ sống với một tình thương bao la rộng lớn, tốt như xấu, thiện như ác.
     Do vậy thần thông không phải là mục đích của người tu sĩ theo đạo Phật. Xin quý tu sinh hãy buông xã ý niệm muốn có thần thông xuống. Nếu không thì đường tu của chúng ta đã chấm dứt rồi đó.
     Chúng ta đừng nghĩ rằng: Phải có thần thông mới có ích lợi cho mình và cho người. Đó là hiểu sai, là tà kiến. Ai tin vào vào thần thông đó là tà tín, là địa ngục và là khổ đau.
     Xin quý tu sinh cẩn trọng điều này.

19)                       Những lời nói đầy lòng yêu thương đối với chúng sinh.
a)     Đối với các loài động vật.
·        Khi thấy các loài côn trùng, ếch, nhái, rắn mối, dế, gián, rích, nhện, bò cạp, v.v... vào phòng, con nói với chúng rằng: “Tất cả chúng ta đều có duyên nhân quả với nhau, cho nên mới gặp nhau, tôi cũng là người đến đây xin ở nhờ tu tập. Do đó tôi không có đuổi các bạn ra ngoài đâu”.
·        Khi thấy các côn trùng vào trong nhà rồi, và bây giờ đang tìm đường ra, cứ bay, cứ nhảy vào tường con nói : “Để tôi giúp các bạn ra ngoài nha”.
·        Khi bị muỗi cắn, chích, hút máu, con nói với muỗi rằng: “Bây giờ muỗi no rồi phải không? hãy bay chổ khác để yên cho ta tu tập” hoặc lúc đó con mở cửa ra và nói với muỗi: “Muỗi ơi, hãy bay ra ngoài đi”.
·        Đến bữa trưa ăn cơm, nếu có đồ ăn ngọt, con lấy một chút chia cho các côn trùng bên ngoài thất, con nói: “Các bạn hãy đến đây ăn, chắc các bạn thích ngọt phải không?”

b)    Đối với cây cỏ thiên nhiên.
·        Khi thấy thời tiết khí hậu mát mẻ, con nghĩ rằng con nên nói “Uớc mong sao cho thời tiết luôn luôn như vậy, mưa thuận gió hòa quanh năm, cây trái đầy hoa quả, sông biển ao hồ kênh rạch đều trong sạch, môi trường không khí luôn trong lành và tươi mát đầy sức sống”.

20)                       Cách thực hành.
·        Lời nói ái ngữ không thể tự nhiên mà có, hay là bản chất khi sanh ra đã có. Chỉ khi chúng ta đã trau dồi đầy đủ có lòng thương yêu thực sự đối với sự sống của muôn loài thì lúc đó lời nói của chúng ta tự nhiên thay đổi thành lời nói ái ngữ, chỉ nói những lời nói đầy lòng yêu thương, ôn tồn, dịu dàng, nhẹ nhàng, từ tốn và êm dịu, không còn tính sân giận nữa.
·        Nhờ có sự tư duy về cái khổ của vạn vật trên hành tinh này và tư duy cách làm cho chúng sanh hết khổ cộng với sự áp dụng đức hiếu sinh qua thân hành đi, đứng, nằm, ngồi, v.v..., dần dần lời nói của con trở nên từ tốn hơn, nhẹ nhành hơn, không còn hung dữ, mà hiền hòa, sống biết nhẫn nhục tùy thuận và bằng lòng hơn, biết xem tất cả mọi loài vật có sự sống trên hành tinh này là bạn, là bình đẳng như nhau, đều biết tôn trọng và quí trọng sự sống, đều sợ chết, sợ đói, sợ già, sợ bệnh và sợ đủ thứ trên đời này. Cho nên lời nói ái ngữ với tâm Từ được bộc lộ ra ngoài do ý nghĩ không muốn làm cho bất kỳ ai buồn khổ. Đó là những lời nói đầy yêu thương, không chút gian dối, sân giận nào mà chỉ muốn đem lại sự bình yên cho muôn loài vạn vật có sự sống trên hành tinh này.

         II.      Tâm Bi:
Lời nói ái ngữ qua tâm Bi là những lời nói đầy lòng thương xót trước sự đau khổ của mọi vật có sự sống trên hành tinh này. Cụ thể qua các ví dụ sau đây:
1)    Đối với các loài động vật.
·        Khi thấy con chó bị ói, con nói với chó là: “Tại sao chó ói vậy, chó có đói không, tôi lấy sữa cho chó uống nha”.
·        Khi thấy các chú kiến hay loài côn trùng nào rơi xuống nước, con nói: “Đừng sợ tôi sẽ vớt các bạn lên, lần sau cẩn thận hơn nha”.
·        Khi thấy các con kiến bị đạp dẫm lên và bị thương, con nói với chúng: “Tội nghiệp cho các bạn, chắc các bạn đau lắm phải không?, xin đừng giận những người đạp dẫm lên các bạn nha”.
·        Khi gặp các chú chó, mèo bị xe cán chết giữa đường, con nói rằng: “Thật là tội nghiệp cho một kiếp làm thú vật, để tôi đem các bạn về nhà sau vườn chôn nha”.
·        Khi thấy con bướm có một cánh bị gãy, con hỏi: “Bướm bị thằn lằn cắn phải không? Thôi để tôi cho bướm ra ngoài, đừng bay vào nhà nữa nha”.
·        Khi thấy các chú kiến bị đói bu quanh thức ăn rớt trên nền nhà, con nói với chúng rằng: “Các bạn cứ yên tâm ăn đi, tôi không quét đuổi các bạn ra khỏi nhà đâu”.
·        Khi gặp các chú bọ hay gián bay vào nhà bị lật ngược các chân lên trời, con nói với chúng rằng: “Để tôi giúp các bạn lật lại bình thường nha”.
·        Khi thấy con chó cắn con gián hay con thằn lằn, con can ngăn ngay và nói với chó rằng: “Sao chó không biết thương các loài vật bé nhỏ khác vậy, đã có duyên gặp nhau thì phải biết thương yêu nhau chứ, lần sau đừng làm như vậy nữa”.
·        Khi lỡ chân giẫm đạp lên chúng sanh, con nói: “Xin lỗi, tôi không muốn cố ý đâu, các bạn hãy tha lỗi cho tôi, mong sao kiếp sao các bạn được làm thân người, gặp được Phật pháp và vị Minh Sư để tu hành giải thoát”.
·        Khi trời mưa con thấy các loài động vật chạy vào nhà, con không quét đuổi chúng ra mà chỉ nói với chúng rằng: “Trời mưa, gió lạnh lẻo, các bạn hãy vào nhà trú, kẻo nước mưa dâng lên và gió thổi cuốn trôi các bạn đi hết”.
·        Trời mưa ở ngoài hành lang còn nhiều côn trùng chưa kịp về hang ổ của mình, con nói với chúng rằng: “Để tôi giúp các bạn lên chổ khô này nha”.
·        Khi thấy các con vật bị rơi vào ly nước, con nói: “Xin lỗi, lần sau tôi sẽ cẩn thận hơn, dù đêm hay ngày tôi sẽ đậy ly nước lại”.
·        Khi con bị kiến cắn, con nói với kiến là: “Kiến à ở đó đâu có thức ăn đâu, kiến đi tìm thức ăn ở chổ khác đi”.
·        V.v...
2)    Đối với mình và đối với người.
·        Khi biết ai có những tính xấu như giết hại chúng sinh, ăn thịt chúng sinh, đánh đập chúng sinh, trộm cắp tham ô, gian lận( thuế,v.v), gian dâm với người khác phái, nói dối, lường gạt, nói chia rẽ, nói thêu dệt, nói hung dữ, uống rượu bia hút chích xì ke, nghiện ngập ma túy. Chúng ta hãy khuyên họ từ bỏ những tính xấu đó.
·        Một lần con nghe một người nói rằng trong tu việc có người nói rằng ngày xưa đức Phật cũng ăn thịt chúng sanh. Con nghe xong và thốt lên lời rằng: “Sao người đó lại nói những lời như vậy, như vậy là không tốt”, trong lòng con khởi lên lòng thương xót người đó vô cùng, những người này thật là đáng thương chứ không đáng ghét đâu. Ước mong sao họ biết sám hối và sửa mình lại.
·        Khi làm bất cứ việc gì, có khi bị búa đập vào tay, kim đâm vào ngón tay, ngón tay bị đứt, vật nặng rớt lên chân, thân thể va vào vật cứng làm đau, chảy máu, v.v... Con đều nói: “Xin lỗi, lần sau tôi sẽ cẩn trọng tỉnh giác hơn”.
·        Khi thấy ai đó bị bệnh con hỏi: “Bác có thuốc uống chưa? Để con đi mua thuốc cho bác nha?”.
·        Khi thấy người em vội vả dẫn xe ra khỏi nhà đi làm sợ trễ, con nói với em rằng: “Để anh quét và lau nhà cho, đi làm đi kẻo trễ”.
·        Khi người em đi làm cả ngày về nhà mệt mỏi, mà còn phải làm công việc trong nhà, con thấy vậy và bảo: “Để anh phụ một tay”.
·        Thấy người em lo lắng, sợ bị cha mẹ la, con nói: “Để công việc đó anh lo cho, năm  phút sau là xong thôi ”.
·        Khi con thấy người lớn tuổi muốn băng qua đường, con đến gần và nói: “Cho phép con đi với bác qua đường”.
·        Khi trên xe buýt có một người bị bệnh thần kinh xin đi nhờ xe mà không có tiền trả, con nói với cô bán vé: “Chị bán cho em một vé và một vé cho cô kia, đừng đuổi cô ta xuống, tội nghiệp”.
·        Trên xe buýt, khi thấy người già lớn tuổi, các chị em có thai và các em bé, con nhường chỗ ngay và nói: “Xin mời ngồi”.
·        Khi gặp một người nghèo ngồi giữa đường, đi không nỗi và đói lã, con đi mua hộp cơm chay và mang đến cho họ, con nói: “Anh ăn đi cho đỡ đói, còn đây là tiền anh hãy mua nước uống mà anh thích”.
·        Nhìn hai đứa cháu là chị em đánh nhau, con nói: “Tại sao các con không biết nhường nhịn nhau, thương yêu nhau vậy?”.
·        Khi nhìn thấy người cô chạy xe lên dốc nhà cao, con nói: “Để con chạy xe lên cho cô”.
·        Biết người nhà mình gặp chuyện khó khăn, con nói với họ rằng: “Nếu cần con giúp gì, hãy nói cho con biết”.
·        Biết được trong gia đình, họ hàng thường nói xấu nhau, con nói với họ rằng: “Mỗi gia đình có một hoàn cảnh riêng, có nhiều chuyện người ngoài không hiểu hết đâu và có nhiều nguyên nhân dẫn đến cách làm, cách nói của họ, chúng ta không nên đánh giá con người qua bề ngoài. Vậy hãy thông cảm, thương yêu nhau và đừng giận nhau nữa”.
·        Khi một người bị sốc bởi cuộc sống hay bị thất bại chuyện gì, con an ủi họ và nói lời động viên: “Tất cả những thất bại hôm nay, là những bước đi cho sự thành công của ngày mai” hay là “Nếu không có thất bại thì làm sao biết sức mình, khi biết rồi thì thành công đang ở phía trước”.
·        Khi con hay mọi người bị bệnh, con trấn an bằng câu: “Bệnh tự nó đến, thì tự nó đi, đừng lo lắng, hãy xem thường nó và giữ tâm thanh thản, không sợ hãi”.
·        Lời đức Trưởng Lão Thông Lạc trách mắng chúng con không giữ gìn giới luật là những lời nói đầy lòng thương yêu đối với những đứa con yêu quí của Thầy.
·        Khi bị tai nạn xe, con luôn nói lời xin lỗi trước như câu: “Xin lỗi,  anh chị (bác) có sao không?” Con nghĩ rằng nên nói những lời nói nhận lỗi về mình để tránh gây ra tranh cãi nhau.
·        Con thấy rằng, dù có chuyện gì xãy ra trong cuộc sống, nếu ta biết nhận lỗi mình trước thì sẽ không thể xãy ra bất cứ chuyện tranh cãi nào như câu: “Xin lỗi, tính của em hơi vội vã cho nên để xãy ra chuyện này”. Con nghĩ rằng đó là cách biết thương người ta, giúp cho họ không phải giận dữ lên, vì lúc đó trông họ rất tội nghiệp.
·        Dù cho bất cứ nơi nào trong xã hội, chúng ta nên sống tùy thuận theo ý kiến, lời nói và việc làm của mọi người để làm cho họ vui lòng. Ví dụ trên máy bay có gia đình 2 hay 3 người đi chung nhau, nhưng ngồi khác chổ nhau. Mặc dù có thể ta có chổ ngồi tốt, ta vẫn cứ nhường chỗ cho họ để họ vui lòng bằng câu sau: “Không sao, tôi sẵn sàng đổi chổ ngồi cho anh chị”.
·        V.v...
3)    Đối với cây cỏ và thiên nhiên.
·        Khi nhìn thấy thời tiết không mưa, chỉ nắng thôi, con tâm sự với các loài cây rằng: “Các bạn có khát không, để tôi đi lấy nước cho các bạn nha”.
·        Có một lần con thấy người cháu gái thích ngắt lá và bông của một cây cảnh trên sân thượng. Con thấy đau xót và nghĩ ra một cách nói với người cháu rằng: “Những chiếc lá và bông của cây cũng giống những chiếc lông trên cánh tay con vậy, nếu con thử nhổ những chiếc lông trên tay con thì con sẽ cảm thấy đau. Vậy thì khi con ngắt lá hoặc bông, cây cũng đau như vậy đó”. Vậy là từ đó về sau con không thấy cháu gái ngắt lá và bông nữa.
·        V.v...
4)    Cách thực hành.
Những lời nói ái ngữ đều xuất phát từ lòng thương xót sự khổ đau của muôn loài. Thấy được những sự khổ đau đó là do sự tư duy và suy tư quán xét về sự thật của cuộc sống. Đó là chân lý thứ nhất “Khổ đế” và chân lý thứ hai “Tập đế” trong bài Tứ Diệu Đế. Còn bao nhiêu cảnh khổ của mọi loài trên hành tinh này, không sao kể xiết được. Dù ai đi chăng nữa, cũng muốn cuộc sống của mình được an vui và hạnh phúc về vật chất lẫn tinh thẩn, chứ có ai muốn khổ và sống trong ác pháp đâu. Vậy thì nếu mình biết vậy, chúng ta hãy thương xót chúng sinh đang khổ và đang sống trong ác pháp. Đó chính là những tư duy đúng để biểu lộ lời nói ái ngữ, dịu dàng, ôn tồn, nhã nhặn, an ủi làm xoa dịu và vơi đi những nỗi khổ của mọi vật có sự sống trên hành tinh này.

     III.      Tâm Hỷ:
Là những lời nói ái ngữ đem đến sự an vui cho mình và cho người, được thực hiện qua những lời nói trên tâm từ và tâm bi. Những cái vui đó là những cái vui thật sự, không phải những cái vui của dục lạc hay chạy theo ác pháp .
Ví dụ: Khi ta thấy một người làm ăn được, có nhiều tiền, người đó rất vui, ta cũng thấy mừng cho họ. Cái vui này là cái vui của dục lạc, vì nó là vô thường, nay vui mai khổ. Dù cho ta có dùng lời nói gì tán thán họ thì chỉ làm cho họ thêm ngã mạn và họ sẽ bị dính mắc vào làm tâm tham của họ mạnh thêm thôi, kể cả những công việc từ thiện.

     IV.      Tâm Xả:
Lời nói ái ngữ qua tâm xả là những lời nói đầy lòng thương yêu mọi sự sống trên hành tinh này có tính cách xả bỏ mọi dục lạc thế gian và ác pháp.
Ví dụ:
·        Tôi ăn chay vì không muốn trong chén cơm có sự khổ đau của chúng sinh trong đó.
·        Mặc dù anh ta ăn cắp đồ hay tiền bạc của tôi, nhưng tôi vẫn không giận, vì tôi biết anh ta đang khổ, đang làm những việc ác và sẽ chịu đau khổ.
·        Mặc dầu tôi biết anh ta nói dối, lường gạt tôi, nhưng tôi không giận và vẫn thương anh ta vì tôi biết hậu quả của việc nói dối là anh ta sẽ đánh mất giá trị của chính anh ta và làm mất sự tin cậy của người khác đối với anh ta. Anh ta sẽ cô đơn, cảm thấy lẻ loi không có người thân xung quanh và bị người đời xa lánh, còn nếu có người bạn nào thì những người bạn đó là những người xấu cũng có tính dối gạt, lừa đảo như anh ta thôi.
Tất cả những lời nói mang tính Từ Bi đều mang tính Xả trong đó. Do đó người thực hiện tâm Từ Bi là người đang thực hiện Tứ Vô Lượng Tâm, và chúng ta thường nghe nói đạo Phật là đạo Từ Bi là vậy.

         V.      Kết luận:
            “Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” hoặc “Trước khi nói ta phải uốn lưỡi 7 lần”. Ý nghĩa của những câu nói này là nhắc chúng ta trước khi nói, phải tư duy suy nghĩ cho kỹ lưỡng, quán xét lời nói chuẩn bị nói ra có làm khổ mình, khổ người hay khổ chúng sanh hay không? nghĩa là có thương mình, thương người và thương chúng sanh hay không?.
            Từ lòng yêu thương thật tình và chân thật chúng ta mới có được những lời nói ái ngữ không làm cho ai buồn khổ cả. Đó là những lời nói biết thông cảm, chia sẽ, giúp đỡ, an ủi, trấn an, xoa dịu làm vơi đi những nổi khổ của con người, các loài vật và mọi sự sống trên hành tinh này.
            Có được những lời nói ái ngữ thì người đó luôn sống với tâm hoan hỷ và không còn một ác pháp nào tác động đến thân tâm nữa. Đó là “Có sống đạo, mới vui đời”.
            Lời nói ái ngữ sẽ làm cho mọi người vật trên hành tinh biết thông cảm, chia sẽ và thông hiểu nhau hơn, sống gần gủi, xích lại nhau hơn, không còn cảm giác e dè sợ hãi và mang đến sự bình an, hạnh phúc cho muôn loài vạn vật trên hành tinh này.
            Đó là những lời nói đáng học và đáng nói.

---------○HẾT○---------

Lớp Ngũ Giới: ĐẠO ĐỨC HIẾU SINH THÂN HÀNH

(chỉ để tham khảo)

Đạo đức hiếu sinh thân hành là gì?
Thân hành là nhữn hành động của thân, ví dụ đi, đứng, nằm, ngồi, cầm, nắm, nâng,…
Hiếu sinh là sự thương yêu.
Vậy đạo đức hiếu sinh thân hành là những hành động có đạo đức thương yêu mọi loài có sự sống trên hành tinh này, gồm con người, các loài động vật, cây cỏ thảo mộc và thiên nhiên.
Đức hiếu sinh hay lòng thương yêu trong Đạo Phật, được thể hiện qua lòng Từ, lòng Bi, lòng Hỹ và lòng Xã.
Một người được trang bị lòng Từ Bi Hỹ Xã là một người sống toàn thiện, luôn luôn có những hành động thiện, không bao giờ làm khổ mình, khổ người, khổ chúng sanh, không bao giờ làm khổ cây cối thảo mộc và thiên nhiên.
Để chứng minh cụ thể những hành động cụ thể của một người có đạo đức hiếu sinh thân hành, chúng ta hãy xét qua tâm Từ, bi, Hỹ, Xã của họ lần lượt sau:

I.      Tâm Từ: là lòng thương yêu chúng sanh, không muốn chúng sanh đau khổ vì những hành động do mình gây ra.
Hành động trên thân gồm có, đi đứng nằm ngồi, ăn, uống, cầm, nắm,…
Để hiểu rõ chúng ta hãy xem qua các ví dụ sau:

1.           Đối với các loài động vật:
·              Không nên ăn thịt các loài vật.
·              Chúng ta không nên giơ tay, cầm gậy gọc đánh, giơ chân đá, cầm dao giết, dùng ná, súng bắn các loài vật.
·              Không nên mua bán động vật.
·              Không nên trộm cắp động vật, như ăn cắp chó , mèo bán,v.v.
·              Khi chúng ta đi, chúng ta hãy nhìn xuống đất để tránh dẫm đạp lên các loài côn trùng, nhỏ bé ở dưới đất như con kiến, con giun, con gián, v.v…Khi đi trong đêm tối thì nên trang bị đèn pin.
·              Trước khi đi vào chổ tối, chúng ta hãy bật đèn lên để nhìn rõ dưới đất và xung quanh các loài động vật nhỏ bé. Nếu không có đèn chúng ta hãy nhắc thầm “Mong rằng các loài động vật dưới đất hãy tránh ra, để ta không phải vô tình dẫm đạp. Nếu không may dẫm đạp lên loài vật nào chết, thì chúng ta nguyện mong cho các bạn kiếp sau được thân người, gặp được chánh pháp và tu hành giải thoát”
·              Dưới các lá khô rụng xuống giữa đường đi, đôi khi cũng có kiến hay các côn trùng khác ẩn núp ở dưới. Chúng ta hãy thận trọng và tránh dẫm đạp lên những chiếc lá khô đó.
·              Trước khi đứng, chúng ta hãy nhìn kỹ xung quanh chổ ta sắp đứng có côn trùng động vật nhỏ bé nào không?
·              Trước khi dựa lưng hay chống tay vào tường, chúng ta hãy quan sát trước xem trên tường có loài vật nào không?
·              Trước khi nằm, chúng ta hãy kiểm tra trên chổ ta nằm có loài vật nào không? Nếu không kẻo ta nằm lên đè chúng chết thì thật là tội.
·              Trước khi bước chân xuống giường, chúng ta hãy xem trước ở dưới đất có loài vật nào không, để chúng ta tránh vô tình bước xuống đất mà dẫm đạp lên chúng.
·              Trước khi ngồi chúng ta hãy xem trên chổ sẽ ngồi có loài vật nào không?
·              Trước khi ăn hay uống, chúng ta hãy kiểm tra trong thức ăn hay ly nước có loài vật nào không?
·              Xung quanh chúng ta đều có các loài vật sinh sống, do vậy trước khi cầm, nắm vật gì, chúng ta hãy kiểm tra xem trên những vật đó có loài vật nào không?
·              Trước khi mang dép, giày, chúng ta hãy kiểm tra trong dép hay giày có loài vật nào không?
·              Trước khi mặc áo, chúng ta hãy kiểm tra trong áo có loài vật nào không?
·              Trước khi để vật nào đó lên bàn, trên mặt đất hay trên bất cứ vật gì, chúng ta hãy kiểm tra trên những vật đó có loài vật nào không?
·              Trước khi dùng nước trong thau, chậu, chúng ta hãy kiểm tra trong nước có loài vật nào không? Nếu có thì chúng ta hãy vớt chúng ra khỏi nước, để lên chổ an toàn khô ráo.
·              Trong khi ngồi, mỗi lần thay đổi chân, nâng lên và để xuống đất, chúng ta hãy xem dưới chân có loài vật nào không?
·              Khi ngồi bàn cầu toilet đứng dậy, chúng ta hãy xem có vô tình làm cho các côn trùng rớt xuống nước hay không? Nếu có thì chúng ta vớt chúng lên hay dùng cây bắc cầu cho chúng tự bò lên.
·              Khi thấy các loài vật lớn chuẩn bị ăn các loài vật bé hơn, chúng ta hãy dùng đủ mọi cách ngăn cản chúng ăn thịt nhau như dùng tay, dùng cây hay bất cứ vật gì gần nhất để nhanh chóng cứu các loài vật bé nhỏ tránh khỏi cái chết trước mắt. Ví dụ: thằn lằn ăn bướm, ăn gián, ăn dế, v.v…; ếch ăn kiến; nhện ăn gián, ruồi, muỗi, dế và các côn trùng nhỏ bé khác; rắn ăn ếch, nhái; chó ăn gián, dế, bướm; mèo ăn chuột,v.v…
·              Khi quét nhà hay quét sân, chúng ta hãy tránh quét lên kiến, nhện và các côn trùng bé nhỏ khác, vì chân của chúng rất yếu, chúng ta có thể gây thương tích hoặc giết hai chúng.
·              Chúng ta hãy chừa một phần thức ăn cho các loài vật ăn hằng ngày.
·              Khi cho kiến ăn chè, canh, sữa thì phải khéo léo cẩn thận kẻo kiến té vào nước mà chết.
·              Không nên dùng tay bắt hay đập muỗi, kiến khi bị chúng cắn, đốt, hút máu.
·              Khi có điều kiện chúng ta hãy cứu các loài vật thoát khỏi bị làm thịt ăn hay cúng tế ở nhà như con cá, con ếch, con gà, copn vịt, v.v… Một lần dưới quê gởi lên Sai gòn một con gà để làm thịt ăn, con nói với mọi người hãy tha cho con gà, cho phép con đem con gà đi thả. Vì thấy con rất dứt khoát làm chuyện này cho nên mọi người im lặng, con đã đem con gà ra ngoài cánh đồng và thả. Mặc dầu con biết người nhà hơi ngạc nhiên vì lần đầu thấy con làm như vậy, nhưng con mặc kệ ai nghĩ gì thì nghĩ, con cứ làm cứu con gà trước. Bây giờ nghĩ lại mới thấy được hiệu quả của tâm Từ, khi có lòng thương yêu thì trong lòng có một lực rất mạnh khiến con phải làm một cái gì đó cứu con gà thoát ra khỏi cảnh khổ. Thật là vi diệu.
·              Nếu trong phòng có chuột thì đừng đuổi chúng ra ngoài hay tìm cách ngăn cho chúng không vào phòng vì có thể khi làm như vậy, các chú chuột con sẽ mất cha mẹ.
·              Nếu chúng ta thương các côn trùng bị chết thì chúng ta lấy lá khô quấn lại và đem vùi vào đống lá khô, chứ không nên đào đất chôn, lỡ tay một chút là sẽ dẫn đến sát sinh.
·              Khi lặt rau chúng ta nên chú ý sâu và bắt ra.
·              Chúng ta không nên lấy những hòn đá hay gạch ở dưới đất lên. Vì những nơi đó thường là những nơi trú ở của các loài côn trùng bé nhỏ.
·              Chúng ta không nên đốt lá cây khô, vì có thể dưới những chiếc lá khô là nơi sống, ẩn núp hay sanh đẻ của các loài côn trùng.
·              Chúng ta không nên dùng cuốc xẻng cuốc đất vì dưới đất có rất nhiều loài vật nhỏ bé.
·              Chúng ta hãy tránh dùng cây, dùng nước, hay lửa làm hại nơi sống, ổ của các loài côn trùng, vì những nơi đó thường có trứng hay là con của chúng.
·              Khi dùng nước nóng hay nước nguội, chúng ta nhớ đậy nắp lại, dù cho ban ngày hay đêm, vì nếu không các loài vật sẽ bay vào nước mà chết.
·              Khi chế nước sôi ra ly thì nhớ xem xung quanh có kiến hay côn trùng nào khác hay không?
·              Khi thấy kiến bu quanh thức ăn hay nước trên bàn, sàn nhà, hoặc trên đất. Chúng ta hãy thương yêu chúng, đừng quét hay lau chúng khỏi chổ đó, vì tất cả chúng sanh đều như nhau, phải kiếm miếng ăn hằng ngày.
·              Chúng ta không nên làm đổ các loại hóa chất, chất lỏng độc, xăng, dầu, sơn, nước xà bông, v.v… ra đất, vì khắp nơi đều có chúng sanh.
·              Chúng ta không nên cưỡi bò, trâu , ngựa, chó, nai, v.v…
·              Chúng ta không nên nuôi chim, cá cảnh, nuôi rùa, khỉ, gấu hay bất cứ con vật nào, vì có ai thích bị mất tự do, bị giam cầm như trong tù đâu.
·              Khi lái xe hay đi bộ, có khi chúng ta thấy giữa đường có các loài vật như con gián, con dế, con kiến, rắn, con chó, mèo, heo, nai, trâu, bò, gà, vịt, dê, nai,v.v…, chúng ta hãy giảm tốc độ lại và tránh chúng.
·              Đối với trâu, bò, heo, chúng ta đừng xỏ mũi, xỏ tai, cắt đuôi chúng, trông chúng thật là tội nghiệp.
·              Đối với chó, khỉ, gấu, v.v chúng ta đừng cột dây hoặc buộc dây quá chật làm chúng không thở được. Trông rất là tội nghiệp.
·              Khi chúng ta nuôi bất kỳ loài động vật nào, chúng ta nên rữa sạch khay đựng thức ăn, tránh cho chúng bị nhiễm trùng.
·              Có khi ngoài đường phố, chúng ta gặp những chú chó, mèo hoang ốm gầy. Chúng ta hãy đem đến cho chúng thức ăn.
·              Khi trời lạnh, nếu có thể thì chúng ta nên mặc áo cho các loài thú trong nhà như chó, mèo, khỉ, heo, .v.v…
·              Tại các nước phát triển, trong công viên có nơi dành cho chím thú ăn, nếu rảnh chúng ta hãy đến đó cho chúng ăn để trau dồi thêm tâm từ.
·              Khi bên ngoài có trời mưa, gió lớn, xin đừng mở cửa đuổi các côn trùng ra, kể cả muỗi, vì mưa có thể làm ướt cánh và giết hại chúng.
·              Khi trời mưa, các loài chúng sanh chưa kịp về hang tổ, có thể bị ướt, đang bị nước trôi, chúng ta hãy cứu chúng khỏi nước mưa ướt.
·              Trong nhà bếp là nơi có nhiều kiến nhất. Khi đi, đứng, ngồi, hay cầm nắm vật gì chúng ta nên xem kỹ.
·              Trong sân nhà bếp cũng có nhiều đàn kiến nối đuôi nhau đi ngang đi dọc, chúng ta hãy tránh chúng, nhất là khi đẩy xe cút kích, khi đẩy xe đến đàn kiến thì chúng ta nên ngừng lại, chịu khó dùng tay bóc dỡ thực phẩm hay đồ đạc xuống, nếu nặng quá thì kêu thêm người giúp, chứ đừng vội vã mà quên đi đức hiếu sinh đẩy xe qua luôn thì rất tội nghiệp.
·              Chúng ta không nên dùng tay bắt bất kỳ loài côn trùng nào, vì có thể làm gãy chân, cánh, râu của chúng.
·              Hãy thương tất cả các loài động vật, côn trùng nhỏ bé khi chúng cắn chúng ta, đừng vì bất cứ lý do gì mà giết hại chúng. Có làm được những chuyện nhỏ này thì tâm ta mới có thể nhẫn nhục trước những lời nói mạ lị, la mắng, mạt sát, hay sự đánh đập, chém, giết của con người. Nhờ vậy mà tâm sân được hàn phục.
·              Chúng ta không nên xem những bộ phim về sự sát hại chúng sanh. Những bộ phi dùng động vật làm trò cười, v.v…
·              Không nên dùng bình điện ắc qui câu cá, bắt tôm,…
·              Không nên có những hành động  như nướng, quay thịt chúng sanh.
Là người tu thì có gì đâu mà vội vã, chúng ta làm việc không phải là làm việc cho xong, mà chỉ nên làm việc biết mình đang làm việc đó, làm tốt mọi công việc, làm với tâm thanh thản an lạc và vô sự, từ từ, không hấp tập vội vã. Khi thấy mình vội vã thì phải nhắc tâm không được vội vã phải từ từ lại. tâm phải thanh thản an lạc và vô sự. Có làm bất cứ việc gì với tâm thanh thản thì mọi chuyện xãy đến tâm luôn luôn tỉnh thức quán xét, từ đó có khẩu hành thiện và thân hành thiện. Suốt ngày làm việc với tâm thanh thản như vậy thì là đang tu, đang sống trong Niết Bàn. Thật là hạnh phúc.
·              V.v.và v.v

2.           Đối với mình và đối với người:
·              Chúng ta không nên giơ tay, cầm gậy gọc đánh, giơ chân đá, cầm dao giết, dùng ná, súng bắn người, nạo bỏ móc thai nhi. Hởi các bà mẹ có ý định móc, bỏ thai, xin hãy thương giọt máu mủ của mình, đừng vì danh lợi, thể diện hay vì sự dè bỉu của xã hội hoặc của người khác mà làm những việc độc ác này, nạo bỏ móc thai, giết con mình. Hãy thương yêu con của mình, chúng vô tội. Hãy đạp trên danh dự mà đi, đừng vì danh dự mà đánh mất lòng thương yêu. Không có tội ác nào bằng tội giết con. Xin hãy suy nghĩ lại.
·              Chúng ta không nên có những hành động trộm cắp cướp của, giật đồ của bất kỳ ai dù vật đó nhỏ như cây kim.
·              Đối với người có gia đình, không nên dâm dục quá độ dẫn đến suy nhược cơ thể và không nên quan hệ bất chánh với người khác phái.
·              Không nên uống rượu bia, hút thuốc lá, chích xì ke, ma túy, vì đó là những chất độc.
·              Không nên ham thích đi chơi thâu đêm suốt sáng tại các tụ điểm nhảy nhót, quán bar, quán karaoke, quán nhậu làm ảnh hưởng đến sức khỏe và đạo đức của con người.
·              Không nên để tâm sân giận, nghi ngờ trỗi dậy, vì khi đó mất tự chủ có thể xãy ra các hành động như đánh đập người, dùng dao đâm, súng bắn người.
·              Không nên vì đồng tiền mà làm việc ngày cũng như đêm, cuối tuần không nghĩ, thức khuya dậy sớm.
·              Không nên xem các phim bạo lực, võ thuật, bắn giết nhau.
·              Không nên chơi các trò chơi bạo lực trên máy tính. Vì các trò chơi đó sẽ ảnh hưỡng đến tánh tình của người chơi chúng.
·              Không nên mua các trò chơi như súng, cung, dao, kiếm, đồ câu cá, xe, tăng, lính cho các em nhỏ chơi, vì các trò chơi đó làm cho các em có tính tình hung bạo thêm, các em nhỏ chưa ý thức được những tai hại của chúng.
·              Khi thấy tại các thất, am có da rắn, chúng ta hãy lấy xuống bỏ đi để không làm những người mới đến sợ hãi.
·              Cha me nên đưa đón con cái đi học nhất là các em học tiểu học.
·              Cha mẹ không nên chiều chuộng cho con cái tiền bạc khi con còn quá nhỏ.
·              Cha mẹ không nên cho con còn nhỏ tuổi uống rượu, bia...
·              Người mẹ khi mang thai không nên uống rượu bia, hút thuốc lá,...
·              Đối với nghề nghiệp, người có lòng Từ sẽ từ bỏ các hành động liên quan đến các nghề ác như:
Ø           Đánh bắt cá, tôm, hải sản.
Ø           Săn bắn thú, đặt bẫy thú, cá, tôm,v.v
Ø           Buôn bán thịt sống, chín.
Ø           Các nghề đồ tể giết heo, gà, bò, trâu,v.v
Ø           Buôn bán người.
Ø           Nấu rượu, buôn bán rượu và các chất kích thích.
Ø           Nghề dạy người khác nuôi động vật như cá, tôm, cá sâu, ba ba,v.v…
Ø           Nghề nuôi động vật như tôm, cua, cá, thỏ, ba ba, cá sấu,v.v…
Ø           Nghề cung cấp đồ dùng, linh kiện cho các nghề ác như là rọ bắt tôm, cá, nghề làm cần câu, lưỡi câu, bẫy sập, nghề làm dao dùng để giết heo, bò, nghề làm ra súng ống, vũ khí, đạn, xe tăng phục vụ cho chiến tranh.
Ø           Các nghề sản xuất ra mặt hàng tiêu dùng được làm bằng thân thể của các loài động vật như giày da, dép da, khăn lông thú, găng tay da lông thú,v.v…
Ø           Nghề chuyên chở chúng sanh tới các lò mổ.
Ø           Biết ai làm nghề ác thì chúng ta không vì đồng tiền mà tiếp tay với họ. Ví dụ: Không cho thuê mặt bằng đối với những người thuê buôn bán thịt sống, chín, rượu, bia, karaoke, quán nhậu, hoặc sản xuất ra các chất độc không có xử lý, v.v…
·                    Lái xe cẩn thận, giữ gìn, an toàn trên đường phố, chấp hành mọi luật lệ giao thông trên bờ, dưới nước hay bất cứ nơi nào, …
·                    Chấp hành an toàn lao động tai các công sở, xí nghiệp, nhà máy, công trình lớn nhỏ…
·                    Nhặt đinh, ốc hay bất cứ vật nhọn bị rớt trên đường phố để tránh gây tai nạn cho các xe.
·                    Nhặt mảnh chai, vỏ chuối hay bất cứ vật gì có thể gây tai nạn cho người đi bộ.
·                    Buôn bán không chiếm dụng lề đường, vì khi đó sẽ làm cản lối đi của người đi bộ, khiến họ phải đi xuống mặt đường nhưa dành cho xe chạy, rất nguy hiểm,v.v…
·                    Không nên chơi hay tham gia bất kỳ trò chơi nào vì trò chơi nào cũng có kẻ thắng người thua, nghĩa là sẽ có sự buồn khổ trong đó.
·                    Khi thời tiết gió rét đến chúng ta hãy mua quần áo, vớ, mũ ấm cho mọi người.
·                    Trong tu viện chúng ta hãy biết tiết kiệm điện nước.
·                    Biết giữ gìn hạnh độc cư là biết thương mình, thương người.
·                    Ăn uống chậm để không bị sặc. Ăn vừa đù, không ăn quá no.
·                    Khi nhận thức ăn bằng khay nhựa hay hộp nhựa, thì chúng ta nên đem về thất rữa sạch, đừng để lại nơi lấy thức ăn cho các cô rữa. Vì các cô đã bỏ cả ngày, thức khuya dậy sớm nấu cơm nước cho chúng ta rồi. Hãy thương các cô, chỉ thêm một hai phút rửa khay hộp, và biết nghĩ đến sự cực nhọc của các cô, là chúng ta đang trau dồi tâm từ.
·                    Nếu có duyên với ai thì chúng ta hãy tặng họ những bộ sách có giá trị đạo đức nhân bản- nhân quả, không làm khổ mình, khổ người và khổ chúng sanh.
·                    V.v và v.v

3.           Đối với cỏ cây và thiên nhiên:
·              Khi chúng ta đi, chúng ta hãy nhìn xuống đất để tránh dẫm đạp lên các loài thảo mộc như cây cỏ, cây mắc cở,v.v…
·              Không dùng dao, búa chặt bổ vào cây, dùng dao cưa vào cây để lấy nhựa cây như cây cao su. Nhìn hình ảnh nhựa chảy mà giống như máu chảy.
·              Không dùng tay ngắt bông, cành, lá cây.
·              Không nhổ cây cỏ dại vì cái đẹp xấu của con mắt.
·              Không dùng dây kẽm quấn, xiết, cột vào thân cây.
·              Không đốt rừng.
·              Không đổ xăng, dầu, sơn, nước xi măng, thức ăn thừa và các hóa chất lỏng khác lên cây, cỏ hoặc cống rảnh vì nước từ cống rảnh sẽ đổ ra song làm ô nhiễm môi trường, chúng ta hãy bỏ chúng vào chai nhựa, đậy nắp và đổ rác.
·              Khi giặt đồ, chúng ta không nên đổ nước có xà bông ra đất làm chết cây, cỏ.
·              Trời nóng khô, không mưa, chúng ta hãy dùng nước tưới cho cây cỏ xanh tươi.
·              Trong tu viện, các cốc trống có nhiều lá khô xung quanh, chúng ta hãy dành thời gian ra quét làm sạch môi trường và giúp cho người mới đến có cảm giác dễ chịu.
·              Khi thấy trời mưa gió rét, cây nào yếu hoặc không hợp với thời tiết, chúng ta hãy đem chúng vào phòng cho ấm.
·              Đừng vứt rác xuống kênh, ao, hồ, sông, biển, v.v…
·              Đừng thải các chất thải ra môi trường, nên xử lý trước.
·              Không nên đốt rác, đốt rơm, đốt lá, đốt cây khô làm khói mù mịt, ô nhiễm không khí môi trường xung quanh.
·              Hãy tham gia vào các hiệp hội hòa bình xanh bảo vệ môi trường.
·              V.v và v.v
Hiểu rõ và ý thức được từng hành động của mình không muốn làm hại chúng sanh, cây cỏ và thiên nhiên, đó là lòng thương yêu chân thật của người có đạo đức hiếu sinh thàn hành qua tâm Từ.

4.           Cách thực hành.
Bằng phương pháp như lý tác ý. Trước khi muốn làm hay hành động gì, chúng ta hãy nhắc thầm trong đầu những câu ví dụ trên.
Ví dụ: trước khi đi chúng ta nhắc “Khi đi, chúng ta hãy nhìn xuống đất để tránh dẫm đạp lên các loài côn trùng và cây cỏ thảo mộc.”
          Với phương pháp nhắc tâm từng hành động hằng ngày trong cuộc sống, lâu ngày sẽ thành phản xạ tự nhiên. Dù bất cứ nơi nào chúng ta luôn cẩn thận những hành động của mình không muốn gây đau khổ cho bất cứ ai, bất cứ loài vật, cây cỏ thiên nhiên nào.
          Để phát triển lòng Từ bao la rộng lớn, chúng ta hãy tư duy nhiều về các hành động thiện, từ đó chúng ta sẽ cảm nhận được lòng thương yêu của chúng ta phủ trùm mọi vật có sự sống trên hành tinh này. Đó là lòng thương yêu do tự chúng ta trau dồi nó, không phải xin ai hay do Thần Thánh nào ban phát.
          Ước mong sao, mọi người đều sống có đạo đức hiếu sinh thân hành để mang lại sự an vui nhau, cho mọi loài vật có sự sống trên hành tinh này.

II.      Tâm Bi:
Là lòng thương xót đối với chúng sanh trước sự đau khổ của chúng.

1.           Đối với các loài động vật:
·              Khi thấy hai con kiến, thằn lằn hay bất kỳ con vật nào cắn nhau, chúng ta hãy dùng que, cây hay bằng cách khác can ngăn chúng.
·              Khi thấy con vật nào bị thương, chúng ta hãy cầm chúng lên, bỏ vào bàn tay và cầm chúng về thất cho uống nước hay cho ăn để chúng bình phục lại.
·              Khi thấy con vật nào đang bị các con vật khác vây quanh cắn, chúng ta hãy cứu con vật đó, ví dụ khi thấy con bọ có cánh xanh bị lật ngữa, không bay được, mệt mõi, kiệt sức và đang bị đàn kiến tấn công khắp thân, chúng ta hãy thổi các chú kiến ra và giúp chú bọ trở người dậy, mang chú bọ về thất và cho chú uống nước, ăn cái gì đó.
·              Khi bên ngoài có mưa, có các côn trùng trước cửa hay hành lang, chưa kịp chạy về ổ của mình. Chúng ta hãy mở cửa ra và giúp chúng thoát khỏi mưa, gió, vũng nước và đem chúng tới nơi khô ráo.
·              Khi nghe bất kỳ tiếng kêu cứu nào của chúng sinh, chúng ta hãy đứng dậy chạy ra, nếu tự mình không cứu được thì cầu viện người khác.
·              Khi thấy các con vật đói hay khát nước, chúng ta hãy cho chúng uống.
·              Khi thấy các con vật bị bệnh, chúng ta hãy chăm sóc, cho uống thuốc hay chở tới bệnh viện thú y.
·              Khi thấy các con vật bị lạc chủ hay cha mẹ, chúng ta hãy thay cha me hay chủ chăm sóc chúng.
·              Khi thấy các con vật bị sa bẩy, bị mắc câu hay bị mắc lưới điện, v.v, chúng ta hãy giúp chúng thoát ra và chăm sóc vết thương.
·              Khi thấy các loài côn trùng bay vào phòng bị lật các chân lên trời, chúng ta hãy giúp chúng lật ngược lại bình thường.
·              Khi thấy chó, mèo hay các con vật nuôi ở nhà dơ, chúng ta hãy tắm cho chúng.
·              Khi thấy chó bị ve cắn, chúng ta hãy bắt ve cho chúng. Còn các chú ve bị bắt thì ta cho vào một hộp riêng, đậy nắp lại và bỏ thùng rác, chứ đừng giết hại các chú ve hay bỏ chúng vào dầu hôi hay xăng làm chúng chết. Vì chúng cũng vì miếng ăn và vì sự sống thôi.
·              Hãy mua lại các loài vật bị săn bắn như cá, chim ,ếch, cò, diều hâu, đại bàng, chuột, …, nếu ta có duyên gặp chúng và thả tự do cho chúng trở về mội trường.
·              Không nên đi vườn bách thú chơi, vì đó là những nhà tù. Người có tâm bi thì làm sao có thể nhìn đươc những cảnh đau khổ của muôn loài.
·              Chúng ta hãy từ bỏ đeo những đồ trang sức làm bằng thân thể của các loài động vật như ngà voi, sừng trâu, da bò, da cá sấu, răng cọp,v.v…
·              Chúng ta hãy từ bỏ mang các loại dép, giày, dây nịt da.v.v… Từ bỏ mặc quần áo da thú, đội nón lông thú, khăn choàng, găng tay lông thú,v.v…Kể cả những vật dụng chữa bệnh như đồ cạo gió, bấm huyệt bằng sừng trâu, v.v…
·              Nếu có khả năng khi thấy các loài vật chết giữa đường do tai nạn như chó, mèo, nai,v.v, chúng ta hãy mang chúng về nhà chôn sau vườn hay nơi nào đó.
·              V.v và v.v

2.           Đối với mình và đối với người:
·              Khi ngồi kiết già đau chân thì bung ra xã nghỉ, đứng dậy đi kinh hành.
·              Biết sức mình còn yếu chưa có nội lực đẩy lui bệnh, thì chúng ta hãy uống thuốc.
·              Nếu có khả năng , chúng ta hãy xây nhà cho những người nghèo, khó khăn như nhà tình nghĩa.
·              Khi thấy ai đẩy xe nặng hay làm việc gì nặng, chúng ta hãy giúp đỡ một tay. Đừng ngại vì ai trên đời này cũng cần giúp đỡ kể cả người giàu.
·              Khi thấy ai bị bệnh, chúng ta hãy chăm sóc, mua thuốc cho uống và chở họ tời bệnh viện, bác sĩ.
·              Khi thấy ai bị té xe hay gặp tai nạn, chúng ta hãy dừng xe lại, đỡ họ dậy hoặc nếu cần thì chở họ tới bệnh viện cấp cứu.
·              Khi thấy người già hay người tàn tật cần giúp đỡ, chúng ta hãy giúp họ ngay.
·              Khi thấy người đi xe lăn hay người chống gậy bị té ra khỏi xe, chúng ta hãy chạy tới đỡ họ dậy.
·              Khi thấy ai đang gây gỗ nhau, đánh đập nhau, chúng ta hãy tìm cách can ngăn để tránh xãy ra án mạng.
·              Khi thấy người nghèo đói xin ăn, chúng ta hãy thương xót họ, mua cho họ hộp cơm, gói xôi, ly nước,v.v…
·              Khi thấy em bé bị lạc, chúng ta hãy tìm cách liên lạc với gia đình cháu hoặc đem cháu đến phường xã gần nhất, nhờ họ giúp đỡ.
·              Khi thấy người hay vật bị té xuống sông, kênh, ao hồ, hay bị rơi vào hố trũng sâu ở bãi tắm biển, chúng ta hãy giúp họ thoát ra.
·              Khi thấy ai bị lường gạt mất hết tiền, chúng ta hãy mua cho họ cơm ăn, ly nước, an ủi họ và nếu tiện thì chở họ về nhà.
·              Nếu ai vấp ngã thì chúng ta hãy đỡ họ dậy.
·              Hãy giúp đẩy xe lăn cho người tàn tật và chỉ lối, hay dắt người mù tới nơi cần thiết, hoặc lên xuống, xe buýt hay cầu thang.
·              Hãy thương xót những người lầm lỗi trong cuộc sống như những kẻ giết người, trộm cướp, say xỉn, hút chích, vào tù ra khám, hay vừa ra khỏi trại cai nghiện bằng những hành động thân thiện như ánh mắt, nụ cười, cái bắt tay. Đừng vì những hành động quá khứ của họ mà xem thường, khinh chê, nói xấu, nghi ngờ họ. Đó là những người đáng thương, chúng ta hãy ước mong họ gặp đủ duyên lành để họ làm lại cuộc đời.
·              Nếu có khả năng thì chúng ta hãy chăm sóc những người già, người bệnh trong các trại dưỡng lão hay bệnh viện.
·              Có khi chúng ta đọc báo biết được gia đình nào nghèo khó khăn hay không có tiền chữa bệnh, chúng ta hãy mỡ rộng lòng bi ra và giúp đỡ.
·              V.v và v.v.

3.           Đối với cỏ cây và thiên nhiên:
·              Hãy trả tự do cho các cây cảnh.
·              Hãy trồng lại những cây bị nhổ.
·              Hãy tưới nước, bón phân cho những cây khô héo, lặt lá có sâu.
·              Tham gia chữa cháy cho rừng.
·              V.v và v.v
Trước sự đau khổ của chúng sinh, những người có đạo đức hiếu sinh không thể đứng nhìn mà chúng ta phải ra tay cứu giúp hay làm một cái gì đó để chúng sinh bớt khổ. Đó là sự thể hiện lòng bi của chúng ta đối với mọi sự sống trên hành tinh này. Người làm được như vậy là người có đạo đức hiếu sinh.

4.           Cách thực hành:
Bằng cách tư duy về sự đau khổ của mọi vật có sự sống trên hành tinh này và cách khắc phục, chúng ta sẽ cảm nhận được lòng thương xót của chúng ta đối với chúng sanh bao trùm khắp năm châu bốn biển.

III.      Tâm Hỹ:
Là tâm vui mừng khi làm được một việc gì có lợi ích cho mình, cho người, cho cây cỏ thiên nhiên. Tâm hỹ này được sanh ra từ những hành động của tâm từ, tâm bi, nghĩa là khi ta thể hiện đạo đức hiếu sanh qua tâm từ và tâm bi thì chắc chắn tâm hỹ sau đó sẽ có.
          Đây không phải là cái vui của dục lạc thế gian, mà là cái vui của thiện pháp, của những hành động thiện. Những hành động này không phải là ích kỹ, nhỏ mọn, cá nhân, hẹp hòi, mà nó bao trùm toàn thể sự sống trên thế gian này, không cần sự đáp trả hay trả ơn.

IV.      Tâm Xã:
Người có đạo đức hiếu sinh thân hành sẽ xã bỏ, xa lìa những hành động ác của mình từ xưa tới nay.
Có sống với tâm từ bi đối với chúng sinh là chúng ta đã xã bỏ những hành động ác, không còn một hành động nào làm hại chúng sanh, thiên nhiên nữa. Do đó khi ta sống với đạo đức hiếu sinh thân hành qua lòng Từ Bi thì lòng Xã cũng ngầm có trong đó.

V.      Kết luận
Tóm lại đạo đức hiếu sinh thân hành là những hành hành động thiện biết thương yêu, thông cảm và đồng cảm với tất cả sự sống trên thế gian này.
          Đó là một nền đạo đức mà mọi người cần học tập, trau dồi, rèn luyện nhân cách sống của mình với tâm Từ Bi bao la rộng lớn.
          Nó có công năng giúp người ác thành người thiện, người dữ thành người hiền, và chuyển hóa được nhân quả khổ đau.
          Ước mong sao nền đạo đức này được phổ biến rộng rãi khắp thế giới, đem lại sự an vui và hạnh phúc cho cả hành tinh này.
          Những hành động trên là những hành động mà con luôn áp dụng hằng ngày, trong tu viện cũng như ở ngoài đời. Thật là hạnh phúc khi biết được Phật pháp, thật là hạnh phúc khi học được đạo đức hiếu sinh, biết thương người, thương các loài vật, thương cỏ cây và thương thiên nhiên. Có sống như vậy thì đúng là cách sống của một con người, đúng giá trị của một con người.

------------&&&-----------