Monday, 24 May 2010

Lớp Ngũ Giới: ĐẠO ĐỨC HIẾU SINH KHẨU HÀNH

Khẩu hành là hành động của miệng, trong vấn đề này ý nghĩa của chữ khẩu hành là lời nói, không phải là hành động ăn, uống, nhai của miệng. Hiếu sinh là sự thương yêu chúng sinh. Vậy đạo đức hiếu sinh khẩu hành là lời nói có đạo đức đầy lòng yêu thương và thương xót mọi vật hay mọi sự sống trên hành tinh này.
          Người có đạo đức hiếu sinh khẩu hành luôn nói những lời nói hiền hòa, hòa nhã, từ tốn và dịu dàng, không làm cho bất cứ chúng sanh nào buồn, tổn hại hay đau khổ.
          Vì lời nói phát xuất từ lòng yêu thương chân thật cho nên được gọi là lời nói ái ngữ. Lời nói ái ngữ là những lời nói chân thật, không dối gạt, là những lời nói có ích lợi, lời nói không sân giận, lời nói đầy lòng yêu thương, là những lời nói chân lý có đạo đức, là những lời nói đúng thời, không nói xấu người khác, không chỉ trích, chê bai, buộc tội, không trách cứ oán hờn, không gây chia rẽ, ly gián hay thêu dệt, không nạt nộ, hung dữ hay la mắng nhau,v.v...
          Ở ngoài đời chúng ta cũng có thể nghe được những lời nói hiền hòa, từ tốn, dịu dàng hay êm tai. Những lời nói này được trau chuốt và trau dồi qua năm tháng để lấy lòng người nghe trong việc giao tiếp và ngoại giao hằng ngày. Những lời nói đó không phát xuất từ lòng thương yêu chân thật đối với mọi sự sống trên hành tinh này cho nên không được gọi là ái ngữ.
          Lời nói ái ngữ thường thể hiện qua tâm Từ, tâm Bi, tâm Hỷ và tâm Xả. Để thấy rõ cụ thể chúng ta hãy xem qua các trường hợp sau:

            I.      Tâm Từ:
Lời nói ái ngữ qua tâm từ là những lời nói đầy lòng yêu thương hoặc những lời nói tránh gây tổn hại đến mọi vật có sự sống trên hành tinh này. Cụ thể qua các trường hợp sau:
1)    Những lời nói biết yêu thương, không nói những lời nói dẫn đến việc giết hại chúng sanh.
a)     Đối với các loài động vật.
·        Một lần con đến khu nhà của Cô Út, trước dãy nhà có vài hồ nước, con thấy trong đó có lăng quăng. Con nghĩ rằng, lăng quăng rồi sẽ thành muỗi cắn, hút máu người. Con định nói với Cô Út hay Cô Mười  rằng có lăng quăng trong hồ. Nhưng con nghĩ lại, nếu con con nói ra, mọi người sẽ mua cá về thả trong hồ thì lăng quăng sẽ bị ăn. Vậy thì lời nói của con gián tiếp hại đến những con lăng quăng đó, do vậy con không nói nữa.
·        Khi con thấy trong phòng hay xung quanh thất con ở, các loài động vật cắn nhau, rượt đuổi nhau và bắt nhau ăn thịt. Con phải thốt ra lời: “Các bạn có duyên nhân quả với nhau, nên gặp nhau trong một nhà, vậy thì hãy biết thương yêu nhau, đừng cắn nhau và ăn thịt nhau nữa”.
·        Khi thấy các côn trùng bé nhỏ bay vào trong phòng, con nói với chúng rằng: “Các bạn đừng bay vào đây nữa, vì vào đây các bạn không thoát khỏi các con thằn lằn ( hay thạch sùng) đâu”.
·        Khi con vừa đến thất ở, trong toilet đầy kiến. Mỗi lần đi hay dội nước là kiến xuất hiện bò đầy bàn cầu và rơi xuống nước. Con phải dùng cây vớt lên và nói với kiến rằng: “Nếu các bạn thương mình, thương ta thì hãy tìm chỗ khác ở đi, vì ta không thể không đi toilet và không muốn thấy các bạn bị rơi xuống nước”.
·        Lúc đó trong phòng ban ngày cũng như ban đêm dưới đất đầy kiến vàng, con không thể đi kinh hành được, do đó phải đi trên giường, nhưng con vẫn nói với kiến rằng: “Tôi bị hôn trầm thùy miên phải đi kinh hành, nhưng các bạn thì ở dưới đất nhiều quá. Vậy các bạn hãy đi chổ khác kiếm ăn để tôi có thể đi kinh hành phá hôn trầm thùy miên” và con nói “Tôi sẽ mang thức ăn ra ngoài sân cho các bạn ăn nha”. Sau vài ngày thì kiến trong phòng và toilet đều di tản đi đâu mất hết, thật là hay.
·        Khi ngoài sân gặp con sâu giữa đường đi, con nói với sâu rằng “Để tôi giúp sâu sang bên lề đường nha, vì nếu sâu đứng giữ đường đi, ai đó đi tới, không thấy sâu, sẽ dẫm đạp lên sâu đó”.
·        Khi thấy các chú kiến đứng thành hàng ngang giữa lối đi, con nói với chúng rằng: “Các bạn hãy đi hoặc đứng sát lề đường, đừng tập trung hay đi ngang qua lại, vì khi ai đó đi đến hoặc chạy xe tới sẽ làm hại chết các bạn đó”.
·        Con nghĩ rằng nếu cốc của con có rắn, bò cạp hay rích vào ở thường xuyên, con sẽ nói với chúng rằng: “Tôi là người tu hành, không bao giờ giết hại hay ăn thịt chúng sanh, xin các bạn hãy để tôi yên tu hành, đừng phá phách trêu chọc nữa”. Nếu chúng không đi thì con cũng sẽ nói: “Nếu các bạn muốn xem tôi tu thì cứ vào xem, điều này rất tốt cho các bạn đó”.
·        Khi thấy các loài vật bay gần màng nhện con nói với chúng rằng: “Các bạn cẩn thận kẻo mắc vào lưới nhện đó”.
·        Không nên nói những lời nói dẫn đến việc sát hại chúng sanh như:
Ø     Hôm nay có khách tới chơi, chúng ta hãy bắt 2 con gà đãi khách.
Ø     Ngày mai giỗ bà ngoại, chúng ta hãy chuẩn bị các món ăn mặn đãi khách, còn mâm chay thì cúng bàn thờ.
Ø     Rủ bạn bè đi săn bắn thú hay đi câu cá.
Ø     Nghe nói thịt chuột, dơi, mèo, rắn,v.v ngon mà chưa được ăn bao giờ, hôm nay sẵn về quê chơi chúng ta thử xem sao?
Ø     Chúng ta hãy ra vườn bắt cá, tôm, ốc hoặc ra ruộng bắt cua, ếch, nhái  v.v...
Ø     Nghe nói người ta mới nhập thịt con Kanguru từ Úc về, chúng ta hãy đi ăn thử xem sao.
Đó là những lời nói ác làm hại đến sự sống của muôn loài vật trên hành tinh này.
·        V.v...

b)    Đối với mình và người khác.
·        Con được cô Kim Thoa (chị của cô Kim Tiên) dạy cho rằng trước khi đi xe thì nên nhắc: “Đi nhanh cũng đến, đi chậm cũng đến, tôi nguyện nhường đường cho tất cả mọi người, để tránh gây ra tai nạn cho mình và cho người” do đó trước khi lái xe con vẫn nhắc câu này.
·        Con nghĩ không nên nói những lời nói chê bai về sắc đẹp của phụ nữ. Vì những lời chê bai đó sẽ làm cho họ buồn, sau đó họ tìm cách đi thẩm mỹ viện sửa lại sắc đẹp. Thường thì kết quả lúc đầu coi cũng được nhưng hậu quả của việc dùng hóa chất hay các mô nhân tạo sẽ làm nhan sắc họ xấu và thành ma quỉ luôn.
·        Không nên nói những lời nói gây ra sự nghi ngờ, thù hằn, ly gián mọi người với nhau. Ví dụ như “Anh ta sẽ không để yên cho anh đâu” hoặc “Những người đó có ý muốn hãm hại anh”. Những lời nói này chỉ gây thêm sự chia rẽ, dẫn đến nghi ngờ nhau, hãm hại nhau hoặc thủ tiêu nhau, nhất là trong các phe phái chính trị và băng nhóm.
·        V.v...

c)     Đối với cây cối thảo mộc và thiên nhiên.
·        Đừng vì các ảo giác của con mắt đẹp hay xấu mà ta thốt ra lời nói khen chê đối với các loài cây thảo mộc như: “Cây này xấu quá,  cây này có bông màu xấu quá hay cây này có trái chua quá”. Vậy là ngày hôm sau chúng ta thấy chúng nằm trong thùng rác hay bị chặt xuống.
·        Chúng ta cũng không nên nói rằng “Tại đây nên trồng bông màu này, còn bông đang trồng thì không hợp vị trí này”.
·        V.v...

2)    Những lời nói tránh gây nên sự trộm cướp.
Đó là những lời nói không nên khoe khoang của cải, vật chất, khoe cái đẹp, cái hay cho người khác biết. Hãy sống biết khiêm tốn.
·        Nếu chúng ta có con vật nào yêu quí, thông minh như chó, mèo, chim, cá, v.v... Chỉ tình cờ có bạn bè đến thăm chơi, chúng ta kể cho họ biết những ưu điểm của các con vật đó thì coi chừng gợi lên lòng tham lam trộm cắp của người kia.
·        Hoặc ta chỉ cần khoe với bạn rằng ta vừa trúng số thì coi chừng tiền mất, bạn mất và mạng sống của ta cũng mất luôn.
·        Hay bất kỳ đồ đạc nào trong nhà quí, thì cũng không nên khoe khoang cho bất kỳ ai.
·        Kể cả cây cảnh trong nhà. Ví dụ sắp tới Tết mà ai họ biết được nhà ta có cây mai năm ngoái mua rất mắc tiền, có bông rất nhiều và đẹp, thì chắc chắn cây mai đó dù cho có to lớn cũng không cánh mà bay trước Tết. Trường hợp này xãy ra với nhà hàng xóm bên cạnh vào dịp Tết vừa rồi.

3)    Tránh nói những lời nói làm cho gia đình người khác chia rẽ, chia tay và mất hạnh phúc.
Khi biết chuyện gia đình hạnh phúc người khác thì đừng nhiều chuyện đi nói cho người này người khác nghe, sẽ có lúc mang đến cảnh chia tay, tan vỡ hạnh phúc gia đình làm cho con cái mất cha hay mẹ, vợ chồng chia tay nhau.
          Ví dụ ta nói với người bạn trai rằng: “Cô ta đẹp nhưng bất hạnh có ông chồng nghèo và xấu” Chỉ vì lời nói chơi như vậy thôi mà anh bạn nghe được có tính dâm sẽ tán tỉnh cô ta thì lỗi tại ai? Đó là lỗi tại ta nhiều chuyện. Do đó trước khi nói, nên suy nghĩ đến hậu quả của những lời mình sẽ nói và tốt hơn hết là không bao giờ nói chuyện về bất kỳ người thứ ba nào.

4)    Không nên nói những lời nói dối, dối gạt người, ly gián hay chia rẽ người.
Có 2 người bạn A và B hợp nhau làm ăn chung, một người bạn khác anh C muốn xin vào làm ăn chung nhưng bị một trong hai người trên không chấp nhận, thế là anh bạn C này tìm cách ly gián hai anh A và B ra. Làm cho tình cảm bao năm sống và làm ăn chung sức mẻ dẫn đến công việc không còn trôi chảy, thường xuyên đổ lỗi cho nhau, giận nhau và đưa đến kết quả là chia tài sản. Rồi còn bao nhiêu hậu quả khác sẽ đưa tới mà không ai lường trước được.
          Do vậy chúng ta hãy thương yêu mọi người luôn nói những lời nói đoàn kết nhau như đức Trưởng Lão Thông Lạc luôn kêu gọi các tu sinh trong tu viện sống đoàn kết trong lục hòa, như nước với sữa: “Đừng vì những lỗi nhỏ nhặt mà đánh mất đạo đức hiếu sinh”.

5)    Không nên nói những lời nói hung dữ mà nên nói những lời nói hiền hòa, dịu dàng.
Có khi con thấy những con chó nuôi trong nhà cũng bị đối xữ rất tàn nhẫn, bị đánh đập và bị la mắng như con người vậy. Nhất là những chú chó vào nhà ỉa đái bậy làm ô uế nền nhà sạch vừa được lau chùi cẩn thận.
Cha me thường la mắng nạt nộ con cái, có khi nghe rất là hung dữ làm cho con cái sợ hãi rung lên, quên hết tất cả. Nhất là khi dạy cho con học. Nếu cha mẹ bình tĩnh lại, tìm cách khác dạy con, dùng những lời nói nhẹ nhàng, hiền hòa, êm dịu giải thích từng chút một cho đứa con thì đứa bé sẽ bình tĩnh lắng nghe, tiếp thu nhanh hơn và vui vẻ hơn. Lúc đó cả cha mẹ và con cái cùng nhau cười thì chắc là gia đình hạnh phúc lắm.

6)    Tránh nói những lời nói làm cho người khác rơi vào những tệ nạn xã hội như rượu bia, thuốc lá, xì ke ma túy,v.v..
Đó là những lời động viên tuyên truyền của nhà nước ta được phát qua đài TV, Radio, kêu gọi thanh thiếu niên tránh xa các chất độc ma túy, hút chích xì ke, mại dâm v.v...

7)    Nên nói những lời khuyên dạy mọi người sống có đạo đức nhân bản nhân quả như của đức Trưởng Lão Thông Lạc.

8)    Những lời nói động viên bạn bè đồng tu như “Hãy buông xã tất cả ác pháp xuống” hay “Hãy cố gắng xã tâm cho thật sạch”, hoặc “Đừng dính mắc vào lời nói của người khác” hoặc “Đừng nghĩ xấu về người khác, hãy bỏ xuống những tính nghi ngờ đó” hoặc “Hãy sống biết thương yêu tùy thuận để người vui và mình vui ”.

9)    Những lời nói có đạo đức với cha mẹ.
·        Trước khi vào tu viện con có hỏi ba rằng “Ba có cần con ở nhà làm việc gì thêm không, nếu không thì ngày mai con vào tu viện”.
·        Những lời hỏi thăm mẹ khi ở xa để mẹ không phải lo lắng cho mình “Mẹ có khỏe không, sức khỏe mẹ thế nào? Con vẫn khỏe”.

10)                       Những lời nói cám ơn, biết ơn.
·        Con rất muốn nói lời cám ơn đối với những người đã có công, góp sức giúp cho tu viện Chơn Như tồn tại đến ngày hôm nay rằng: “Cám ơn tất cả các bạn về những gì các bạn đã làm và đang làm”.
·        Khi con giúp đỡ ai làm việc gì mà thấy người đó ngại thì con nghĩ con sẽ nói rằng: “Anh cho phép tôi giúp đỡ anh là tôi mang ơn anh, vì khi tôi giúp anh là tôi được phước, chớ anh có ơn gì tôi đâu mà anh ngại”.
·        Khi ở ngoài đời đối với bạn bè, người nào đó hoặc đi làm cho Cty nào đó. Khi được mọi người giao nhiệm vụ hay công việc cho làm thì con nghĩ con nên nói lời nói biết ơn họ đã tin tưởng con và tạo điều kiện cho con làm những việc có ích lợi cho mọi người. Nếu không biết nói lời nói biết ơn mà ta nghĩ rằng ta làm được việc cho bạn mình, cho người khác hay cho Cty thì những người đó phải cám ơn ta mới đúng. Đó là câu nói của người còn đầy bản ngã, của người có tâm cống cao, kiêu căng và ngã mạn.
·        Khi mua vật gì cho tu viện, con nói với cô Út rằng cô Út cho phép con cúng dường là cô Út giúp con xã bỏ tiền bạc và vật chất, con rất cám ơn cô Út. Hay là con nói với cô Út rằng cô Út cho phép con cúng dường là cô Út tạo điều kiện cho con làm một việc có ích cho mọi người còn hơn là con sử dụng đồng tiền vào những việc vô ích. Do đó con rất cám ơn cô Út.

Sống mà biết nói những lời nói biết ơn thì rất hạnh phúc vì ta luôn thấy mọi người đều tốt, đều muốn giúp đỡ ta, đều muốn cho ta trở thành người tốt, không còn đau khổ nữa. Sống được như vậy thì ta thấy ta đang sống trong tình thương yêu của mọi người. Cuộc sống sẽ luôn vui tươi tràn đầy hạnh phúc.

11)                       Những lời nói cảm thông đến tâm mọi người.
              Ai có tu mới hiểu rõ giặc “Hôn trầm, thùy miên” là như thế nào? Cho nên KQ rất thông cảm với các bác lớn tuổi và các quý Phật tử mới vào tu viện tu tập. Lúc xưa KQ cũng bị như thế và rất đau khổ, nhờ được đức Trưởng Lão dạy: “Muốn thắng giặc hôn trầm thùy miên thì phải giữ giới luật cho nghiêm chỉnh, biết sợ từng lỗi nhỏ nhặt”.
     Trong bức tâm thơ số 52 Trưởng Lão còn dạy rõ thêm: “Sống một đời sống đúng hành động giới luật đức hạnh thì những hành động không giới luật đức hạnh không còn nữa, đó là xả, là ly; là ngăn ác, diệt ác pháp; sanh thiện tăng trưởng thiện; đó là ly dục ly ác pháp, đó là giải thoát”
     Vậy các bác và quý Phật tử hãy cố gắng giữ gìn giời luật của tu viện cho nghiêm chỉnh thì hôn trầm thùy miên sẽ dần dần biến mất. Tâm thanh thản, an lạc và vô sự sẽ xuất hiện, đời sống sẽ thấy giải thoát rõ ràng.

12)                       Những lời nói xin phép giúp đỡ.
Khi thấy bất kỳ ai làm việc nặng và nhiều. Để gánh bớt một phần công việc, chúng ta có thể hỏi họ có cần sự giúp đỡ của chúng ta hay không? Ví dụ trong tu viện phụ Cô Út hay phụ Thầy in sách,v.v...


13)                       Những lời nói kêu gọi sống hòa hợp, đoàn kết nhau.
          Chúng ta những người ngồi đây, đến từ mọi miền của đất nước và từ khắp nơi của địa cầu này. Chúng ta đã có duyên gặp nhau cùng nhau học đạo đức, để sống có đạo đức biết thương yêu nhau và thương mọi sự sống trên hành tinh này.
Vậy chúng ta hãy tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng yêu thương đó, thông cảm mọi lỗi lầm, sai phạm và tha thứ thương yêu nhau. Hãy nói những lời nói ái ngữ, đầy lòng yêu thương chân thật, lời nói hòa hợp, đoàn kết nhau, nói những lời tốt, nói những cái tốt của nhau để cùng học hỏi. Cùng nhau mỗi người một tay xây dựng lớp học luôn chan hòa tình thương yêu nhau, không sứt mẻ, thông cảm cho nhau tất cả mọi việc, luôn thấy cái tốt của nhau.

14)                       Lời nói tạo duyên đoàn kết, gây tình yêu thương, xã lòng thù hận.
              Kính thưa quí tu sinh, Chúng ta là đệ tử của Phật, chúng ta hãy thực hành lời Phật dạy: “Hãy gánh gánh nặng của thiện pháp”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của đạo đức nhân bản - nhân quả”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của thân khẩu ý thiện”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của sự thông cảm, tha thứ và thương yêu nhau”, nghĩa là “hãy gánh gánh nặng của sự hòa hợp và đoàn kết”. Đó là chúng ta biết ơn, tôn trọng và cung kính lời Phật dạy.
          Dễ lắm các bạn à! Chúng ta hãy tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng yêu thương qua thân khẩu ý thiện. Ý thì luôn luôn thông cảm, tha thứ thương yêu, muốn giúp đỡ, chia sẽ, an ủi, xoa dịu,...; thân luôn có những thân hành, điệu bộ, cử chỉ, phong cách đầy thân ái và thân thiện đầy lòng yêu thương; khẩu thì nói những lời nói ái ngữ, chân thật đầy lòng yêu thương, từ tốn, nhã nhặn, êm ái, dịu dàng với sự thông cảm, tha thứ, muốn an ủi, hay xoa dịu làm vơi đi những khổ đau, những bức xúc, bực dọc, luôn luôn nói những điều lành, điều thiện của nhau, nói về những cái tốt, cái thiện, nói lời nói hòa hợp, tao nhã và đẹp lòng người nghe,...
          Khi chúng ta có những hành động như vậy thì người khác nghe thấy như vậy cũng sẽ có những hành động, lời nói đầy tình thương yêu  đối với ta và đối với nhau. Vậy là chúng ta đã tạo điều kiện cho nhau thể hiện lòng thương yêu chân thật. Thật là cao đẹp quá phải không các bạn!

15)                       Lời nói gợi lòng thương yêu .
     Hôm qua con thấy một sư cô mới tới tu viện đang ngồi nhổ cỏ, mà sao lúc đó con không nói gì với sư cô, đến hôm nay con mới khởi lên ý rằng đáng lẽ lúc đó con phải khuyên sư cô không nên nhổ cỏ vì cỏ cũng có sự sống như chúng ta, cho nên con trạch ra câu nói sau:
     “Thưa quí Sư Cô, Xin hãy thương sự sống của các loài thảo mộc cỏ cây, đừng nhổ chúng lên, chúng đâu có tội tình gì đâu. Chúng ta đến tu viện để học đạo đức hiếu sinh, biết thương yêu sự sống của muôn loài vạn vật, sự sống của con người, sự sống của các loài vật và sự sống của cỏ cây. Có biết yêu thương như vậy thì mới xứng đáng là đệ tử Phật, đệ tử Đức Trưởng Lão Thông Lạc. Xin hãy yêu thương các cây cỏ đó,”

16)                       Lời nói đẹp lòng nhiều người.
              “Làm người mấy lúc an vui,
              Chỉ khi có đức, lòng người luôn vui.”

17)                       Lời nói ái ngữ tạo thêm sức mạnh.
     Người đời nói rằng: “Hạnh phúc không được đo bằng tài sản hay địa vị mà nó được đo bằng tinh thần tốt đẹp bên trong con người bạn ”
     Có một câu chuyện như sau: “Một đêm đông Keith đang trên đường chở bà và bác Michael, một người mù, về nhà sau bữa tiệc mừng Giáng Sinh thì anh ta nghe một tiếng nổ lớn tựa như bể bánh xe. Cẩn thận tấp xe vào lề, Keith mở cửa bước xuống kiểm tra. Anh ta đã đoán đúng. Khi anh vòng ra cốp sau để lấy đồ nghề thì bà anh thò đầu ra ngoài và bảo: “Này cháu, nếu cần giúp đỡ thì gọi bà nhé! Bà cũng đã từng thay lốp mấy lần rồi đấy !”. Bác Michael cũng nói với theo “Tôi có giúp được gì cho anh không, anh bạn trẻ. Trong bóng tối thì tôi cũng nhìn rõ như anh vậy”.  Quả thật, đó là những thái độ tuyệt vời!. Một bà già 68 tuổi và một ông già khiếm thị đang đề nghị giúp anh Keith. Họ rất tích cực và muốn biến thái độ của mình thành hành động, chỉ riêng những lời nói, thái độ đó đã giúp cho anh Keith rất nhiều. Anh đã thay bánh xe môt cách nhanh chóng và cảm thấy buổi tối đó thật vui vẻ, còn hơn cả khi có một hành trình suôn sẻ về nhà”

18)                       Lời nói khuyên mọi người từ bỏ những tà tín.
     Kính thưa quý tu sinh! Mục đích của chúng ta đến tu viện Chơn Như để rèn luyện nhân cách đạo đức. Đạo đức là giới luật đức hạnh. Có giới luật đức hạnh thì chúng ta sẽ thấy có ích lợi cho mình, cho người và muôn loài. Đó là đạo đức nhân bản - nhân quả.
     Nếu một người sống có đầy đủ giới luật đức hạnh thì tâm họ bất động rồi. Khi bất động thì còn chi là sợ hãi, sợ ai, hay sợ cái gì. Họ chỉ sống với một tình thương bao la rộng lớn, tốt như xấu, thiện như ác.
     Do vậy thần thông không phải là mục đích của người tu sĩ theo đạo Phật. Xin quý tu sinh hãy buông xã ý niệm muốn có thần thông xuống. Nếu không thì đường tu của chúng ta đã chấm dứt rồi đó.
     Chúng ta đừng nghĩ rằng: Phải có thần thông mới có ích lợi cho mình và cho người. Đó là hiểu sai, là tà kiến. Ai tin vào vào thần thông đó là tà tín, là địa ngục và là khổ đau.
     Xin quý tu sinh cẩn trọng điều này.

19)                       Những lời nói đầy lòng yêu thương đối với chúng sinh.
a)     Đối với các loài động vật.
·        Khi thấy các loài côn trùng, ếch, nhái, rắn mối, dế, gián, rích, nhện, bò cạp, v.v... vào phòng, con nói với chúng rằng: “Tất cả chúng ta đều có duyên nhân quả với nhau, cho nên mới gặp nhau, tôi cũng là người đến đây xin ở nhờ tu tập. Do đó tôi không có đuổi các bạn ra ngoài đâu”.
·        Khi thấy các côn trùng vào trong nhà rồi, và bây giờ đang tìm đường ra, cứ bay, cứ nhảy vào tường con nói : “Để tôi giúp các bạn ra ngoài nha”.
·        Khi bị muỗi cắn, chích, hút máu, con nói với muỗi rằng: “Bây giờ muỗi no rồi phải không? hãy bay chổ khác để yên cho ta tu tập” hoặc lúc đó con mở cửa ra và nói với muỗi: “Muỗi ơi, hãy bay ra ngoài đi”.
·        Đến bữa trưa ăn cơm, nếu có đồ ăn ngọt, con lấy một chút chia cho các côn trùng bên ngoài thất, con nói: “Các bạn hãy đến đây ăn, chắc các bạn thích ngọt phải không?”

b)    Đối với cây cỏ thiên nhiên.
·        Khi thấy thời tiết khí hậu mát mẻ, con nghĩ rằng con nên nói “Uớc mong sao cho thời tiết luôn luôn như vậy, mưa thuận gió hòa quanh năm, cây trái đầy hoa quả, sông biển ao hồ kênh rạch đều trong sạch, môi trường không khí luôn trong lành và tươi mát đầy sức sống”.

20)                       Cách thực hành.
·        Lời nói ái ngữ không thể tự nhiên mà có, hay là bản chất khi sanh ra đã có. Chỉ khi chúng ta đã trau dồi đầy đủ có lòng thương yêu thực sự đối với sự sống của muôn loài thì lúc đó lời nói của chúng ta tự nhiên thay đổi thành lời nói ái ngữ, chỉ nói những lời nói đầy lòng yêu thương, ôn tồn, dịu dàng, nhẹ nhàng, từ tốn và êm dịu, không còn tính sân giận nữa.
·        Nhờ có sự tư duy về cái khổ của vạn vật trên hành tinh này và tư duy cách làm cho chúng sanh hết khổ cộng với sự áp dụng đức hiếu sinh qua thân hành đi, đứng, nằm, ngồi, v.v..., dần dần lời nói của con trở nên từ tốn hơn, nhẹ nhành hơn, không còn hung dữ, mà hiền hòa, sống biết nhẫn nhục tùy thuận và bằng lòng hơn, biết xem tất cả mọi loài vật có sự sống trên hành tinh này là bạn, là bình đẳng như nhau, đều biết tôn trọng và quí trọng sự sống, đều sợ chết, sợ đói, sợ già, sợ bệnh và sợ đủ thứ trên đời này. Cho nên lời nói ái ngữ với tâm Từ được bộc lộ ra ngoài do ý nghĩ không muốn làm cho bất kỳ ai buồn khổ. Đó là những lời nói đầy yêu thương, không chút gian dối, sân giận nào mà chỉ muốn đem lại sự bình yên cho muôn loài vạn vật có sự sống trên hành tinh này.

         II.      Tâm Bi:
Lời nói ái ngữ qua tâm Bi là những lời nói đầy lòng thương xót trước sự đau khổ của mọi vật có sự sống trên hành tinh này. Cụ thể qua các ví dụ sau đây:
1)    Đối với các loài động vật.
·        Khi thấy con chó bị ói, con nói với chó là: “Tại sao chó ói vậy, chó có đói không, tôi lấy sữa cho chó uống nha”.
·        Khi thấy các chú kiến hay loài côn trùng nào rơi xuống nước, con nói: “Đừng sợ tôi sẽ vớt các bạn lên, lần sau cẩn thận hơn nha”.
·        Khi thấy các con kiến bị đạp dẫm lên và bị thương, con nói với chúng: “Tội nghiệp cho các bạn, chắc các bạn đau lắm phải không?, xin đừng giận những người đạp dẫm lên các bạn nha”.
·        Khi gặp các chú chó, mèo bị xe cán chết giữa đường, con nói rằng: “Thật là tội nghiệp cho một kiếp làm thú vật, để tôi đem các bạn về nhà sau vườn chôn nha”.
·        Khi thấy con bướm có một cánh bị gãy, con hỏi: “Bướm bị thằn lằn cắn phải không? Thôi để tôi cho bướm ra ngoài, đừng bay vào nhà nữa nha”.
·        Khi thấy các chú kiến bị đói bu quanh thức ăn rớt trên nền nhà, con nói với chúng rằng: “Các bạn cứ yên tâm ăn đi, tôi không quét đuổi các bạn ra khỏi nhà đâu”.
·        Khi gặp các chú bọ hay gián bay vào nhà bị lật ngược các chân lên trời, con nói với chúng rằng: “Để tôi giúp các bạn lật lại bình thường nha”.
·        Khi thấy con chó cắn con gián hay con thằn lằn, con can ngăn ngay và nói với chó rằng: “Sao chó không biết thương các loài vật bé nhỏ khác vậy, đã có duyên gặp nhau thì phải biết thương yêu nhau chứ, lần sau đừng làm như vậy nữa”.
·        Khi lỡ chân giẫm đạp lên chúng sanh, con nói: “Xin lỗi, tôi không muốn cố ý đâu, các bạn hãy tha lỗi cho tôi, mong sao kiếp sao các bạn được làm thân người, gặp được Phật pháp và vị Minh Sư để tu hành giải thoát”.
·        Khi trời mưa con thấy các loài động vật chạy vào nhà, con không quét đuổi chúng ra mà chỉ nói với chúng rằng: “Trời mưa, gió lạnh lẻo, các bạn hãy vào nhà trú, kẻo nước mưa dâng lên và gió thổi cuốn trôi các bạn đi hết”.
·        Trời mưa ở ngoài hành lang còn nhiều côn trùng chưa kịp về hang ổ của mình, con nói với chúng rằng: “Để tôi giúp các bạn lên chổ khô này nha”.
·        Khi thấy các con vật bị rơi vào ly nước, con nói: “Xin lỗi, lần sau tôi sẽ cẩn thận hơn, dù đêm hay ngày tôi sẽ đậy ly nước lại”.
·        Khi con bị kiến cắn, con nói với kiến là: “Kiến à ở đó đâu có thức ăn đâu, kiến đi tìm thức ăn ở chổ khác đi”.
·        V.v...
2)    Đối với mình và đối với người.
·        Khi biết ai có những tính xấu như giết hại chúng sinh, ăn thịt chúng sinh, đánh đập chúng sinh, trộm cắp tham ô, gian lận( thuế,v.v), gian dâm với người khác phái, nói dối, lường gạt, nói chia rẽ, nói thêu dệt, nói hung dữ, uống rượu bia hút chích xì ke, nghiện ngập ma túy. Chúng ta hãy khuyên họ từ bỏ những tính xấu đó.
·        Một lần con nghe một người nói rằng trong tu việc có người nói rằng ngày xưa đức Phật cũng ăn thịt chúng sanh. Con nghe xong và thốt lên lời rằng: “Sao người đó lại nói những lời như vậy, như vậy là không tốt”, trong lòng con khởi lên lòng thương xót người đó vô cùng, những người này thật là đáng thương chứ không đáng ghét đâu. Ước mong sao họ biết sám hối và sửa mình lại.
·        Khi làm bất cứ việc gì, có khi bị búa đập vào tay, kim đâm vào ngón tay, ngón tay bị đứt, vật nặng rớt lên chân, thân thể va vào vật cứng làm đau, chảy máu, v.v... Con đều nói: “Xin lỗi, lần sau tôi sẽ cẩn trọng tỉnh giác hơn”.
·        Khi thấy ai đó bị bệnh con hỏi: “Bác có thuốc uống chưa? Để con đi mua thuốc cho bác nha?”.
·        Khi thấy người em vội vả dẫn xe ra khỏi nhà đi làm sợ trễ, con nói với em rằng: “Để anh quét và lau nhà cho, đi làm đi kẻo trễ”.
·        Khi người em đi làm cả ngày về nhà mệt mỏi, mà còn phải làm công việc trong nhà, con thấy vậy và bảo: “Để anh phụ một tay”.
·        Thấy người em lo lắng, sợ bị cha mẹ la, con nói: “Để công việc đó anh lo cho, năm  phút sau là xong thôi ”.
·        Khi con thấy người lớn tuổi muốn băng qua đường, con đến gần và nói: “Cho phép con đi với bác qua đường”.
·        Khi trên xe buýt có một người bị bệnh thần kinh xin đi nhờ xe mà không có tiền trả, con nói với cô bán vé: “Chị bán cho em một vé và một vé cho cô kia, đừng đuổi cô ta xuống, tội nghiệp”.
·        Trên xe buýt, khi thấy người già lớn tuổi, các chị em có thai và các em bé, con nhường chỗ ngay và nói: “Xin mời ngồi”.
·        Khi gặp một người nghèo ngồi giữa đường, đi không nỗi và đói lã, con đi mua hộp cơm chay và mang đến cho họ, con nói: “Anh ăn đi cho đỡ đói, còn đây là tiền anh hãy mua nước uống mà anh thích”.
·        Nhìn hai đứa cháu là chị em đánh nhau, con nói: “Tại sao các con không biết nhường nhịn nhau, thương yêu nhau vậy?”.
·        Khi nhìn thấy người cô chạy xe lên dốc nhà cao, con nói: “Để con chạy xe lên cho cô”.
·        Biết người nhà mình gặp chuyện khó khăn, con nói với họ rằng: “Nếu cần con giúp gì, hãy nói cho con biết”.
·        Biết được trong gia đình, họ hàng thường nói xấu nhau, con nói với họ rằng: “Mỗi gia đình có một hoàn cảnh riêng, có nhiều chuyện người ngoài không hiểu hết đâu và có nhiều nguyên nhân dẫn đến cách làm, cách nói của họ, chúng ta không nên đánh giá con người qua bề ngoài. Vậy hãy thông cảm, thương yêu nhau và đừng giận nhau nữa”.
·        Khi một người bị sốc bởi cuộc sống hay bị thất bại chuyện gì, con an ủi họ và nói lời động viên: “Tất cả những thất bại hôm nay, là những bước đi cho sự thành công của ngày mai” hay là “Nếu không có thất bại thì làm sao biết sức mình, khi biết rồi thì thành công đang ở phía trước”.
·        Khi con hay mọi người bị bệnh, con trấn an bằng câu: “Bệnh tự nó đến, thì tự nó đi, đừng lo lắng, hãy xem thường nó và giữ tâm thanh thản, không sợ hãi”.
·        Lời đức Trưởng Lão Thông Lạc trách mắng chúng con không giữ gìn giới luật là những lời nói đầy lòng thương yêu đối với những đứa con yêu quí của Thầy.
·        Khi bị tai nạn xe, con luôn nói lời xin lỗi trước như câu: “Xin lỗi,  anh chị (bác) có sao không?” Con nghĩ rằng nên nói những lời nói nhận lỗi về mình để tránh gây ra tranh cãi nhau.
·        Con thấy rằng, dù có chuyện gì xãy ra trong cuộc sống, nếu ta biết nhận lỗi mình trước thì sẽ không thể xãy ra bất cứ chuyện tranh cãi nào như câu: “Xin lỗi, tính của em hơi vội vã cho nên để xãy ra chuyện này”. Con nghĩ rằng đó là cách biết thương người ta, giúp cho họ không phải giận dữ lên, vì lúc đó trông họ rất tội nghiệp.
·        Dù cho bất cứ nơi nào trong xã hội, chúng ta nên sống tùy thuận theo ý kiến, lời nói và việc làm của mọi người để làm cho họ vui lòng. Ví dụ trên máy bay có gia đình 2 hay 3 người đi chung nhau, nhưng ngồi khác chổ nhau. Mặc dù có thể ta có chổ ngồi tốt, ta vẫn cứ nhường chỗ cho họ để họ vui lòng bằng câu sau: “Không sao, tôi sẵn sàng đổi chổ ngồi cho anh chị”.
·        V.v...
3)    Đối với cây cỏ và thiên nhiên.
·        Khi nhìn thấy thời tiết không mưa, chỉ nắng thôi, con tâm sự với các loài cây rằng: “Các bạn có khát không, để tôi đi lấy nước cho các bạn nha”.
·        Có một lần con thấy người cháu gái thích ngắt lá và bông của một cây cảnh trên sân thượng. Con thấy đau xót và nghĩ ra một cách nói với người cháu rằng: “Những chiếc lá và bông của cây cũng giống những chiếc lông trên cánh tay con vậy, nếu con thử nhổ những chiếc lông trên tay con thì con sẽ cảm thấy đau. Vậy thì khi con ngắt lá hoặc bông, cây cũng đau như vậy đó”. Vậy là từ đó về sau con không thấy cháu gái ngắt lá và bông nữa.
·        V.v...
4)    Cách thực hành.
Những lời nói ái ngữ đều xuất phát từ lòng thương xót sự khổ đau của muôn loài. Thấy được những sự khổ đau đó là do sự tư duy và suy tư quán xét về sự thật của cuộc sống. Đó là chân lý thứ nhất “Khổ đế” và chân lý thứ hai “Tập đế” trong bài Tứ Diệu Đế. Còn bao nhiêu cảnh khổ của mọi loài trên hành tinh này, không sao kể xiết được. Dù ai đi chăng nữa, cũng muốn cuộc sống của mình được an vui và hạnh phúc về vật chất lẫn tinh thẩn, chứ có ai muốn khổ và sống trong ác pháp đâu. Vậy thì nếu mình biết vậy, chúng ta hãy thương xót chúng sinh đang khổ và đang sống trong ác pháp. Đó chính là những tư duy đúng để biểu lộ lời nói ái ngữ, dịu dàng, ôn tồn, nhã nhặn, an ủi làm xoa dịu và vơi đi những nỗi khổ của mọi vật có sự sống trên hành tinh này.

     III.      Tâm Hỷ:
Là những lời nói ái ngữ đem đến sự an vui cho mình và cho người, được thực hiện qua những lời nói trên tâm từ và tâm bi. Những cái vui đó là những cái vui thật sự, không phải những cái vui của dục lạc hay chạy theo ác pháp .
Ví dụ: Khi ta thấy một người làm ăn được, có nhiều tiền, người đó rất vui, ta cũng thấy mừng cho họ. Cái vui này là cái vui của dục lạc, vì nó là vô thường, nay vui mai khổ. Dù cho ta có dùng lời nói gì tán thán họ thì chỉ làm cho họ thêm ngã mạn và họ sẽ bị dính mắc vào làm tâm tham của họ mạnh thêm thôi, kể cả những công việc từ thiện.

     IV.      Tâm Xả:
Lời nói ái ngữ qua tâm xả là những lời nói đầy lòng thương yêu mọi sự sống trên hành tinh này có tính cách xả bỏ mọi dục lạc thế gian và ác pháp.
Ví dụ:
·        Tôi ăn chay vì không muốn trong chén cơm có sự khổ đau của chúng sinh trong đó.
·        Mặc dù anh ta ăn cắp đồ hay tiền bạc của tôi, nhưng tôi vẫn không giận, vì tôi biết anh ta đang khổ, đang làm những việc ác và sẽ chịu đau khổ.
·        Mặc dầu tôi biết anh ta nói dối, lường gạt tôi, nhưng tôi không giận và vẫn thương anh ta vì tôi biết hậu quả của việc nói dối là anh ta sẽ đánh mất giá trị của chính anh ta và làm mất sự tin cậy của người khác đối với anh ta. Anh ta sẽ cô đơn, cảm thấy lẻ loi không có người thân xung quanh và bị người đời xa lánh, còn nếu có người bạn nào thì những người bạn đó là những người xấu cũng có tính dối gạt, lừa đảo như anh ta thôi.
Tất cả những lời nói mang tính Từ Bi đều mang tính Xả trong đó. Do đó người thực hiện tâm Từ Bi là người đang thực hiện Tứ Vô Lượng Tâm, và chúng ta thường nghe nói đạo Phật là đạo Từ Bi là vậy.

         V.      Kết luận:
            “Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau” hoặc “Trước khi nói ta phải uốn lưỡi 7 lần”. Ý nghĩa của những câu nói này là nhắc chúng ta trước khi nói, phải tư duy suy nghĩ cho kỹ lưỡng, quán xét lời nói chuẩn bị nói ra có làm khổ mình, khổ người hay khổ chúng sanh hay không? nghĩa là có thương mình, thương người và thương chúng sanh hay không?.
            Từ lòng yêu thương thật tình và chân thật chúng ta mới có được những lời nói ái ngữ không làm cho ai buồn khổ cả. Đó là những lời nói biết thông cảm, chia sẽ, giúp đỡ, an ủi, trấn an, xoa dịu làm vơi đi những nổi khổ của con người, các loài vật và mọi sự sống trên hành tinh này.
            Có được những lời nói ái ngữ thì người đó luôn sống với tâm hoan hỷ và không còn một ác pháp nào tác động đến thân tâm nữa. Đó là “Có sống đạo, mới vui đời”.
            Lời nói ái ngữ sẽ làm cho mọi người vật trên hành tinh biết thông cảm, chia sẽ và thông hiểu nhau hơn, sống gần gủi, xích lại nhau hơn, không còn cảm giác e dè sợ hãi và mang đến sự bình an, hạnh phúc cho muôn loài vạn vật trên hành tinh này.
            Đó là những lời nói đáng học và đáng nói.

---------○HẾT○---------